कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( १३३ ) √श्रम् ‘ to fatigue ’ means ‘ to take rest ’ when preceded by वि । Cf विश्राम । पूर्वाश्रमसञ्चितं—पूर्वस्मिन् आश्रमे ( ब्रह्म- चर्याश्रमे ) सञ्चितं पूर्वाश्रमसञ्चितं accumulated in the first stage of life तदर्धभागेन—अर्धःभागः अर्धभागः, तस्य अर्धभागः, तदर्धभागः, तेन by a half of it काङ्क्षित—( √काङ्क्ष्+क्तः ) स्वाभिलषितं desired; of your choice वर—a bridegroom. त—वरं i. e. all about that bridegroom साधु—सम्यक् ; पूर्णतया fully, properly. Adverb to वेदितुं—ज्ञातुं to know. Some commentators have interpreted the word तपः to mean body, which is a means of performing penance. They mean to say that Shiva had offered to make Parvati his own अर्द्धाङ्गिनी Cf. ‘ तपः शब्दो लक्षणया तपः साधनभूतस्य शरीरस्य बोधकः, ‘ शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनम् ’ इत्युक्तत्वात् ।’ But, this seems to be far fetched 50 CHANGE OF VOICE :—गौरि, ( त्वया ) कियच्चिरं श्रम्यते ? पूर्वाश्रमसञ्चितेन मम तपसा अपि विद्यते, तदर्धभागेन काङ्क्षितः वरः ( त्वया ) लभ्यताम्, स च ( मया ) साधु वेदितुं इष्यते ॥ ५० ॥ HINDI TRANSLATION :—हे पार्वति, कब तक तपस्या करोगी ? प्रथमाश्रम में एकत्रित किया हुआ मेरा तप भी है, उसके आधे अंश से ( तुम अपने ) चाहे वर को प्राप्त कर लो, परन्तु उस ( वर ) को मैं पूरी तरह जानना चाहता हूँ ॥ ५० ॥ ENGLISH TRANSLATION —O Gauri, how long wilt thou practise penance ? I too have penance ( to my credit )practised in the first stage of life. Thou mayst