कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)
Kumarasambhavam of Kalidasa with Hindi Commentary
महाकवि कालिदास / पं. सीताराम चतुर्वेदी द्वारा
पृष्ठ 165, कुल 268 में से
संदर्भ में पढ़ें( १४८ ) This verse suggests Parvati's अरति ( indifference towards worldly pleasures ) or सज्वर ( fever caused by passion ) 55 CHANGE OF VOICE :—तदा प्रभृति पितुः गृहे उन्मदनया ललाटिकाचन्दनधूसरालकाया बालया तुषारसंघातशिलातलेष्वपि जातु निर्वृति न लभ्यते स्म ॥ ५५ ॥ HINDI TRANSLATION .—तभी से लेकर पिता के घर में उत्कट काम वाली, माथे के तिलक के चन्दन से सफ़ेद बालों वाली वह युवती बर्फ़ की चट्टानो पर भी सुख न पाती थी ॥ ५५ ॥ ENGLISH TRANSLATION .—Since then the maiden, whose passion had been greatly excited, ( and ) whose curling tresses were whitened by the sandal applied as a mark on the forehead, never felt at ease even when reclining on the surfaces of snow-slabs while in her father's house 55 PURPORT IN SANSKRIT .—तस्मादेव कालात् शिवप्राप्त्यै समुत्सुका कामेनातितरां पीडिता पार्वती स्वजनकस्य हिमाल- यस्यापि शीतप्रधाने भवने शान्ति नालभत , हिमशिलासु शयन- मपि तद्दाहं शमयितुं नाशक्नोत् । तापशान्तये तस्याः मस्तके लिप्तं चन्दनञ्च क्षणादेव शुष्कं सत् तत्केशान् धूसरवर्णान् अकरोत् । गौरी नितरां कामपीडितासीत् तस्यास्तापशान्त्यै कृताश्चन्दनलेपा- दिरूपा उपचारा व्यर्था एवाभवन् इति भावः ॥ ५५ ॥ उपात्तवर्णे चरिते पिनाकिनः सबाष्पकण्ठस्खलितैः पदैरियम् ।