कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( १५७ ) स्वहस्तोल्लिखितः । उल्लिखितः—( उत् + √लिख् + क्तः ) चित्रितः painted or drawn. स्वेन हस्तेन उल्लिखितः स्वहस्तो- ल्लिखित drawn with her own hand चन्द्रशेखरः—चन्द्रः शेखरो यस्य or चन्द्रः शेखरे यस्य सः moon-crested i e, Shiva It is well-known that Shiva bears the crescent moon on his forehead. रहसि—एकान्ते in private उपा- लभ्यत—( उप + √लभ् + य + लङ्) अधिचिप्त्यते स्म was upbraided ; scolded √लभ् when preceded by उप + आ means ‘ to reproach , to censure.’ “Drawing the beloved's picture is one of the four ways by which lovers in separation beguile longing ” The other three ways are स्वप्नदर्शन, सादृश्य- दर्शन and तदङ्गस्पृष्टस्पर्श । Cf “वियोगावस्थासु प्रियजनस- दृष्टानुभवनं, ततश्चित्रं कर्म स्वपनसमये दर्शनमपि । तदङ्गस्पृष्टा- नामुपगतवतां स्पर्शनमपि, प्रतीकार. कामव्यथितमनसां कोऽपि कथितः ।’ Of the ten states of lovers caused by love- affliction this verse refers to हीत्यागः ( abandonment of modesty ). 58. CHANGE OF VOICE :—यदा त्वां बुधाः सर्वगतं ब्रुवन्ति ( ततः ) भावस्थः अयं जनः ( त्वया ) कथं न वेद्यते ? इति मुग्धा ( सा ) स्वहस्तोल्लिखितं चन्द्रशेखरं रहसि उपाल- भत ॥ ५८ ॥ HINDI TRANSLATION :—‘जब कि ज्ञानी लोग तुम्हें सर्वव्यापक बताते हैं तो अपने प्रेमी इस व्यक्ति को तुम क्यों नहीं जानते ?' इस प्रकार वह ( प्रेम में ) भोली ( पार्वती ) कु० सं०—१२