कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( १५१ ) nouns ending in पति are declined like हरि ; hence जगत्पतेः and not जगत्पत्युः । अधिगमे—( अधि + √गम् + अप् ) प्राप्तौ to obtain ; to win over. √गम् with अधि means ‘ to obtain. ’ विचिन्वती—वि + √चिञ् + शतृ

• ङीप् ) मृगयमाणा searching hard. विधिं—उपायं a means. Mark that विधि is Masculine and so are the words formed with the suffix किः e. g., उदधि etc. गुरोः—पितुः of her father. गुरुः गीष्पति पित्राद्यौ ’ इत्य- मरः । अनुज्ञया—आज्ञया with permission or consent. This is mentioned in verse 6 above. तपसे—तपः कर्त्तुं to practise penance. The Dative is used in the sense of infinitive. See notes on क्रियार्थ in verse 33. प्रपन्ना—( प्र + √पद् + क्तः ) प्राप्ता ; आगता came. 59. CHANGE OF VOICE :—( अथ ) च जगत्पतेः तस्य अधिगमे विचिन्वत्या ( तया ) यदा अन्यः विधिः न अदृश्यत, तदा गुरोः अनुज्ञया ( अनया ) अस्माभिः सह तपसे तपोवनं प्रपन्नम् ॥ ५६ ॥ HINDI TRANSLATION :—फिर, जब संसार के स्वामी ( शिव ) की प्राप्ति के लिये खोज करती हुई ( उसने ) कोई दूसरा उपाय न देखा, तब पिता जी की आज्ञा लेकर तप करने के लिये हमारे साथ इस तपोवन में आगयी ॥ ५६ ॥ ENGLISH TRANSLATION :—At last, when she searching hard to obtain the Lord of the worlds could find no other way, ( she ) with the permission of her father came with us to this penance forest for practising penance. 59.