कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)
Kumarasambhavam of Kalidasa with Hindi Commentary
महाकवि कालिदास / पं. सीताराम चतुर्वेदी द्वारा
पृष्ठ 190, कुल 268 में से
संदर्भ में पढ़ें( १७३ ) का इच्छुक है ; यह तपस्या उसकी प्राप्ति का उपाय है ; इच्छाओं की विरून्नता नहीं होती ॥ ६४ ॥ English Translation —O one, who is the best among those who know the Vedas, ( it is so ) as you have heard , this person is anxious to attain the high post This penance is a means of getting that , nothing is beyond the reach of desire 64 Purport in Sanskrit:—वर्णिना. प्रश्नमाकर्ण्य पार्वती तं प्रतिवदति—' हे वेदज्ञातॄणां श्रेष्ठ ! साधो ! त्वया मे सखी- मुखात् यत्किञ्चिदप्याकर्णितं तत् यथार्थमेव , अहं सत्यमेव शिवप्राप्तिरूपमुच्चस्थानमधिगन्तु कृतनिश्चया उन्मनाश्चास्मि । इयं मे तपस्या निश्चयमेव तस्य मे मनोरथस्य पूर्त्त्यर्थं विद्यते, मम कामना चावश्यं सफला भविष्यति यतो मनोरथेन सर्वमपि लब्धुं शक्यते ॥ ६४ ॥ अथाह वर्णी विदितो महेश्वर- स्तदर्थिनी त्वं पुनरेव वर्तसे । अमङ्गलाभ्यासरतिं विचिन्त्य तं तवानुवृत्तिं न च कर्तुमुत्सहे ॥ ६५ ॥ अथेति । अथ वर्णी ब्रह्मचारी । 'वर्णिने ब्रह्मचारिणः' इत्यमरः । आह उवाचेत्यर्थः 'आहेति भूतार्थे लट् प्रयोगो भ्रान्तिमूलः' इत्याह वामनः । । किमित्याह—महेश्वरः महादेवः विदितः । मया ज्ञात इत्यर्थः । बुद्धयर्थत्वात् वर्त्तमाने क्तः प्रत्ययः । तद्योगात् षष्ठी च । येन त्वं प्राग्मग्नमनोरथा कृतेति भावः । पुनरेव त्वं तमीश्वरमर्थयते तदर्थिनी एव तत्कामैव वर्तसे । तत्प्रभावमनुभूयापीति भावः । अनुसरणे को दोषस्तत्राह—अमङ्गलाभ्यासरतिं अमङ्गलाचारे