कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)
Kumarasambhavam of Kalidasa with Hindi Commentary
महाकवि कालिदास / पं. सीताराम चतुर्वेदी द्वारा
पृष्ठ 232, कुल 268 में से
संदर्भ में पढ़ें( २१५ ) के शरीर से छूकर वास्तव में शुद्धि की करने वाली हो जाती है, इसीलिये ( शिव के ) नाचने से गिरी हुई ( वह धूल ) देवताओं के शिरों से लगायी जाती है ॥ ७९ ॥ ENGLISH TRANSLATION :-Certainly the particles of ashes of the funeral pyre become sanctifying by coming in contact with his body , and so they are rubbed on the heads of the dwellers of heaven ( i e. gods ) when dropped down by the movements of the body during the dance 79 PURPORT IN SANSKRIT :-शिवस्य देहस्तु तथा पाव- नोऽस्ति यत्तत्संपर्केण चिताभस्मापि परेषां शुद्धिकारकं भवति । अनेनैव कारणेन नृत्यकाले तस्य देहाच्छ्युतान् रजःकणान् उत्थाप्य देवाः स्वशिर सु लिम्पन्ति । यद्धि देवानामपि शुद्धिकारकं तत्कियत्पावन भवेदिति कथनं व्यर्थमेव ॥ ७९ ॥ असंपदस्तस्य वृषेण गच्छतः प्रभिन्नदिग्वारणवाहनो वृषा । करोति पादावुपगम्य मौलिना विनिद्रमन्दाररजोरुणाङ्गुली ॥ ८० ॥ यदुक्तं 'दिगम्बरत्वेन निवेदितं वसु' ( ५।७२ ) 'इयं च तेऽन्या पुरतो विडम्बना' ( ५।७२) इत्यादि च तत्रोत्तरमाह—असंपद् इति । प्रभिन्नदिग्वारणवाहनः प्रभिन्नो मदस्रावी दिग्वारणो दिग्गजो वाहन यस्य सः । ऐरावतेनोढ इत्यर्थः । वृषा देवेन्द्रः असंपदः दरिद्रस्य वृषेण गच्छत वृषभारूढस्य तस्य ईश्वरस्य पादौ मौलिना मुकुटेन उपगम्य प्रणम्येत्यर्थः। विनिद्रमन्दाररजोरुणाङ्गुली विनिद्राणां