कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( ७६ ) थकाती हुई उसने (अन्य) तपस्वियों के कठोर शरीरों से किये हुये तप को बहुत अधिक नीचा कर दिया (अर्थात् उससे कहीं बढ़कर तपस्या की) ॥ २९ ॥ ENGLISH TRANSLATION.—By this and other kinds of penances, she, day and night wearing her body, delicate as a lotus-fibre, left far behind the penance practised by ascetics with hardened bodies 29 PURPORT IN SANSKRIT :—पूर्वोक्तप्रकारैरन्यैश्च कठिन- नियमपाङ्गनैः बिसतन्तुवत्कोमलं स्वकीयं देहं रात्रिनिवं कृशतां नयन्ती पार्वती स्वकोमलशरीरेणैवान्यतपस्विभिस्तेषां कठोरदेहौः कृतात् तपसो विशेषतरं तपश्चकार । यद्यपि तस्याः देहो मृदु- रासीत् परं तस्यास्तपस्यान्येषां तपस्विनां तपांस्यतिशेते स्म इति तात्पर्यार्थः ॥ २९ ॥ After the 29th shloka some books have the follow- ing verse, but Mallinatha regards it as an interpolated one and has not commented on it. 'सुराः समुद्वीक्ष्य नगेन्द्रकन्यया कृतं तपः शंभुवशक्रियात्तमम् । ययाचिरे तं प्रणिपत्य दुःखिताः पतिं चमूनां सुतमाजिहेतुम् ॥' But the 27th shloka of the VI canto, which runs as following, and which is a speech of Shiva refers to this sort of request made by gods to Shiva. 'सोऽहं तृष्णानुरैर्वृष्टिं विद्युन्वानिव चातकैः । अग्निविप्रकृतैर्देवैः प्रसूतिं प्रति याचितः ॥' अथाजिनाषाढधरः प्रगल्भवाग्— ज्वलन्निव ब्रह्ममयेन तेजसा ।