महाराणा कुम्भा (हरविलास सारदा - मेवाड़ साम्राज्य के अद्वितीय विजेता, निर्माता व विद्वान्)

Maharana Kumbha. येनासाद्यगुरोः कलाश्चसकला दत्ता द्विजेभ्यो भुवं भुंक्ते कुंभनरेश्वरः कुचभरा......मिव प्रेयसीं ॥ १८० ॥ वेणीव्याजवलद्भुजंगललनालावण्यलीलालया सौंदर्य्यामृतदीर्घिकापरिलसन्नालीकनेत्रद्वया । कुंभारंभकुचद्वयोपरिचलन्नामुक्तमुक्ता च या यस्यांनंगकुतूहलकपदवीकुंभल्लदेवीप्रिया ॥ १८१ ॥ सहस्त्रवदनो यदा वदति वीतवेद्यांतरः सहस्त्रकरपल्लवो लिखति वेदविश्रांतधीः । अथस्फुरति भारतीक्वचनदेशिकेसौ यदा गणंयगुणसंततिर्भवति कुंभकर्णस्तदा ॥ १८२ ॥ यावच्चंद्रदिवाकरौ हिमगिरिर्यावच्चहेमाचलो यावत्सागरभूषणा वसुमती यावच्च सेतुर्महान् । तावत्तिष्ठतु कुंभकर्णनृपतिः कीर्तिप्रशस्तिस्तथा नानाकारितकीर्तनानि सकला साम्राज्यलक्ष्मीर्पि ॥ १८३ ॥ वर्षे पंचदशे शते व्यपगते सप्ताधिकेकार्त्तिक स्याद्यानंगतिथौ नवीनविशिखां श्रीचित्रकूटे व्यधात् । उद्यत्तोरणचारुहीरनिकरस्फीतप्रभाभासुर- प्रोदं चेत्कपिशीर्षकांकितशिरो रम्यां महीवल्लभः ॥ १८४ ॥ श्रीविक्रमात् पंचदशाधिकेस्मिन् वर्षेशते पंचदशे व्यतीते । चंत्रासितेनंगतिथौ व्यधायि श्रीकुंभमेरुर्वसुधाधिपेन ॥ १८५ ॥ पुण्ये पंचदशे शते व्यपगते पंचाधिके वत्सरे माघे मासि वलक्षपक्षदशमी देवेज्यपुष्यागमे । कीर्त्तिस्तंभमकायन्नरपतिः श्रीचित्रकूटाचले नानानिर्मितनिर्जरावतरणमैरोर्हसंतं श्रियं ॥ १८६ ॥ सत्प्राकारप्रकारं प्रचुरसुरगृहाडंबरं मंजुगुंज- द्भृंगश्रेणीवरेण्ययौवनपरिसरं सर्वसंसारसारं । नंदव्योमेषु शीतद्युतिमिति रुचिरे वत्सरे माघमासे पूर्णार्यांपूर्णरूपं व्यरचयदचलं दुग्गमुर्वामहेन्द्रः ॥ १८७ ॥ 222