भारतकोश
मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

Malatimadhavam of Mahakavi Bhavabhuti with Commentary

महाकवि भवभूति द्वारा

DevanagariHindipublished377 पृष्ठ

पृष्ठ 105, कुल 377 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 105

चतुर्थोऽङ्कः । ९९ (मालतीमाधवौ वैवर्ण्यं नाटयतः ।) मदयन्तिका—(सहर्षं मालतीमाश्लिष्य ।) सैहि मालदि, तुमं खु एक्कणअरणिवासेण पंसुकीळणादो पहुदि पिअसही भइणी अ संपदं उण अह्माणं घरस्स मण्डनं जादासि । कामन्दकी—वत्से मदयन्तिके, वर्धसे भ्रातुर्माालतीलाभेन । मदयन्तिका—तुह्माणं आसिसाणं पसादेण । सहि लवङ्गिए, भरिआ णो मणोरहा तुह्माणं लाहेण । लवङ्गिका—सैहि, अह्माणं वि एदं मन्तिदव्वम् । मदयन्तिका—सैहि, बुद्धरक्खिदे, एहि दाव । महोसवं संभा- वेह्म । (इत्युत्तिष्ठतः ।) लवङ्गिका—(जनान्तिकम् ।) भैअवदि, जह हिअअभरिउव- १. सखि मालति, त्वं खल्वेकनगरनिवासेन पांसुक्रीडनात्प्रभृति प्रियसखी भगिनी च सांप्रतं पुनरस्माकं गृहस्य मण्डनं जातासि । २. युष्माकमाशिषां प्रसादेन । सखि लवङ्गिके भरिता नो मनोरथा युष्माकं लाभेन । ३. सखि, अस्माकमप्येतन्मन्त्रयितव्यम् । ४. सखि बुद्धरक्षिते, एहि तावत् । महोत्सवं संभावयावः । ५. भगवति, यथा हृदयभरितोद्गमद्विस्रंस्यानन्दसुन्दरघूर्णितधीरपर्यन्त- रिणी वार्ता श्रुता सेवेयमित्यर्थः । वैवर्ण्यं विवर्णभावमप्रतिसमाधेयविपत्प्राप्तिज- निततापहेतुकं सात्त्विकभावरूपम् । यदाह—'वैवर्ण्यं वर्णभेदः स्यात्तापशङ्काभया- दिभिः' इति ॥ मदयन्तिका । सखि मालति, स्वं खल्वेकनगरनिवासेन पांसु- क्रीडनात्प्रभृति प्रियसखी भगिनी च सांप्रतं पुनर्भ्रातृभार्यात्वेनास्माकं गृहस्य मण्डनं जातासि ॥ कामन्दकी । वर्धस इति सोपहासेयमुक्तिः ॥ मदयन्तिका । युष्माकमाशिषां प्रसादेन । केवलं भवदाशीर्वादान्मालतीलाभो न तु दंपत्योरन्यो- न्यानुरागातिशयादित्याशयः । सखि लवङ्गिके, भरिताः संपूर्णा मनोरथाः । युष्माकं लाभेन सपरिजनाया एव मालत्या लाभाद्युष्माकमिति बहुलम् ॥ लव- ङ्गिका। सखि, अस्माकमप्येतन्मन्त्रयितव्यम् । पूर्णा नो मनोरथा युष्माकं सदृश- श्लाघ्यसंबन्धानां लाभेनैवेत्यस्माभिरपि वक्तव्यमित्यर्थः । अथ च युष्माकं सपरि- जनाया भवत्या मकरन्दप्राप्तिरूपेण भाविना लाभेनास्माकं पूर्णा मनोरथा भवितार इत्यस्माभिरेवैतन्मन्त्रयितव्यम्, न तु त्वया सपरिजनमालतीलाभस्य; भवत्संक- ल्पमात्रस्य निश्चितत्वादित्यपि प्रतीतिः ॥ मदयन्तिका । सखि बुद्धरक्षिते एहि तावत् । महोत्सवं संभावयावः ॥ लवङ्गिका । यथा हृदये भरितौ पूर्णावत १० मालतीमा०