मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

१४६ मालतीमाधवे लवङ्गिका—अदिकीललिआ क्खु पिअसही एदिणा अणु- कलविप्पलम्मेण । (प्रविश्य भूषणपटलकहत्था ।) प्रतिहारी—भेअवदीं अमच्चो भणादि । एदिणा णरेन्दाणुप्पे- सिदविवाहणेवच्छेण देवदाए पुरदो अलंकरिदव्वा मालदि त्ति । कामन्दकी—युक्तमाङ्गलिकं हि तत्स्थानम् । इतो दर्शय । प्रतिहारी—ऐदं दाव धवलपट्टंसुअजुअलं । एदं अ उत्तरी- अवण्णंसुअं । इमे अ सब्बङ्गिआ आहरणसंजोआ । इमे अ मोत्ति- आहारा । एदं चन्दणं । एसो सिदकुसुमापीडो त्ति । कामन्दकी—(अपवार्य ।) रमणीयं वत्स मकरन्दमवलोकयि- ष्यति जनः । (प्रकाशम् । गृहीत्वा ।) भवतु । एवमुच्यताममात्यः । (प्रतिहारी निष्क्रान्ता ।) १. अतिक्रेशिता खलु प्रियसख्येतेनानुकूलविप्रलम्भेन । २. भगवतीममात्यो भणति । एतेन नरेन्द्रानुप्रेषितविवाहनेपथ्येन देव- तायाः पुरतोऽलंकर्त्तव्या मालतीति । ३. एतत्तावद्धवलपट्टांशुकयुगलम् । एतच्चोत्तरीयवर्णांशुकम् । इमे च सर्वाङ्गिका आभरणसंयोगाः । इमे च मौक्तिकहाराः । एतच्चन्दनम् । एष सितकुसुमापीड इति । शिवंकरश्च भवतु । शिवशब्दात् 'शिवशमरिष्टस्य करे' इति तातिल्प्रत्ययः । 'क्षेमंकरोऽरिष्टतातिः शिवतातिः शिवंकरः' इत्यमरः ॥ ७ ॥ अथ मालती मुहू- र्तानन्तरं मन्दनपाणिग्रहणं वज्रनिपातसममुत्प्रेक्षमाणा दुर्विषहत्तत्पाणिग्रहणल- क्षणदुःखात्यन्तोच्छेदकत्वेन मरणमेव शरणं निःश्रेयसं मन्यमाना तमुपायमपि दुर्लभं मत्वा वितर्कयति—केन पुनः सांप्रतमुपायेन मरणनिर्वाणस्यान्तरमवसरं संभावयिष्यामि । एतद्वितर्कप्रतिपादनाद्रूपं नामाङ्गम् । यथा—'वितर्को रूप- मुच्यते' इति । मरणमपि मन्दभाग्यतया मेऽभिमतमतिदुर्लभं भवति ॥ लवङ्गिका । अतिक्रेशिता खलु प्रियसख्येतेनानुकूलस्य प्रियस्य विप्रलम्भेन ॥ प्रविश्य । आहेति शेषः । पटलकमाभरणधारणपात्रम् । प्रतिहारी । अमात्यो भगवतीं भणति । एतेन नरेन्द्रानुप्रेक्षितविवाहनेपथ्येन देवतायाः पुरतोऽलंक- र्त्तव्या मालतीति ॥ कामन्दकी । माङ्गलिकं मङ्गलप्रयोजनमिति ठक् ॥ प्रति- हारी । एतत्तावद्धवलपट्टांशुकयुगलम् । एतच्चोत्तरीयवर्णांशुकम् । इमे च सर्वा- ङ्गिका आभरणसंयोगा आभरणान्येव संयोज्यन्ते स्थाप्यन्ते येष्ववयवेष्विति संयोगाः । कर्मणि घञ् । सर्वाङ्गिकाः सर्वाङ्गस्थाप्याः । इमे च मौक्तिकहाराः । एतच्चन्दनम् । एष सितकुसुमशेखर इति ॥ कामन्दकी । रमणीयमिति । भ-