मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

षष्ठोऽङ्कः । १५५ कर्पूरहारहरिचन्दनचन्द्रकान्त- निष्यन्दशैवलमृणालहिमादिवर्गः ॥ १२ ॥ मालती—अम्हेहे, लवङ्गिआए मालदी विप्पलद्धा । माधवः—अयि स्वचित्तवेदनामात्रवेदिनि परव्यसनानाभिज्ञे, इय- मुपालभसे । उद्दामदेहपरिदाहमहाज्वराणि संकल्पसंगमविनोदितवेदनानि । त्वत्स्नेहसंविदवलम्बितजीवितानि किं वा मयापि न दिनान्यतिवाहितानि ॥ १३ ॥ लवङ्गिका—सैहि, उवालम्बणिज्जं उवालद्धसि । १. अहो, लवङ्गिकया मालती विप्रलब्धा । २. सखि, उपालम्भनीयमुपालभ्यासि । इति । गाढालिङ्गनवशान्निर्भरं पीनकुचकुड्मलयान्यावपीड्य गाढमालिङ्ग्य मे त्वयि कर्पूरादिसंतापनिर्वापकशीतलद्रव्यवर्ग एकीभूत एकरसतां प्राप्तो निषिक्त इव। आलिङ्गनं कृतवत्या कर्पूरादिरसनिषेकः कृत इवेत्यालिङ्गनक्रियायां निषेकक्रि- याध्यवसायात्प्रतीयमानसंतापनिर्वापणनिमित्तक्रियया स्वभावोत्प्रेक्षालंकारः। एष संचिन्त्यमानार्थप्राप्तिरूपः क्रमः । यथा—'क्रमस्तु चिन्तितावाप्तिः' इति ॥१२॥ मालती । अहो, लवङ्गिकया मालती विप्रलब्धा वञ्चिता । स्वाभिलषितसंपादने- ऽप्याकारगोपनार्थं वञ्चनमित्युक्तम् । अनेनावहित्थाख्यो व्यभिचारी सूचितः । यथा—'अवहित्था तु लज्जादेर्हर्षाद्याकारगोपनम्' इति ॥ माधवः । अयीति संबोधने । स्वमनोव्यथामेव त्वं प्रकटयसि न तु परजनमनोरुजं जानासि । यतो मदालिङ्गनेन वञ्चितमात्मानं मन्यसे । न पुनर्यथा मे तथैवास्यापि समः सुदुःसहः संतापः तन्मदालिङ्गनेनास्य भवतु संतापनिर्वाप इत्यनुकम्पा मयि दृश्यते । त- स्मात्त्वं पुरत एवोपालभस इत्यर्थः । स्वव्यथामेवाह—उद्दामेति । उद्दामः प्रौढो देहपरिदाह एव महाज्वरो येषु तानि । तथा मनोरथमात्रकल्पितेनापि त्वत्समागमने विनोदितापनोदिता वेदना त्वद्विरहजन्या व्यथा येषु तानि। तथा 'अस्ति मालत्या मयि स्नेहः' इति संवेदनमात्रेणावलम्बितं कथंचित्वत्स्नेहः कदाचित्फलिष्यतीत्याशया वि- धृतं जीवितं येषु तादृशानि दिनानि मयापि त्वयेव न किमतिवाहितानि दुःखेन गमि- तानि। यादृशी तव विरहव्यथा तादृश्येव ममापि । तत्तु केवलं त्वया विदितमेतन्न वि- दितमित्यर्थः। एतत्तु परस्परानुरागबीजसमुत्क्षेपादाक्षेपो नामाङ्गम् । यथा—'गर्भबी- जसमुत्क्षेपादाक्षेपः परिकीर्तितः' इति ॥ १३ ॥ लवङ्गिका । सखि, उपालम्भनीयमु-