मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

१५६ मालतीमाधवे कलहंसः—अहो सरसरमणिज्जदा संविहाणस्स । मकरन्दः—महाभागे, एवमेतत् । त्वं वत्सलेति कथमप्यवलम्बितात्मा सत्यं जनोऽयमितो दिवसाननैषीत् । आबद्धकंकणकरप्रणयप्रसाद- मासाद्य नन्दतु चिराय फलन्तु कामाः ॥ १४ ॥ लवङ्गिका—महोणुहाव, हिअए वि अप्पडिहदसअंगाहासा- हसो अअं जणो किं दाणि करग्गहणे विआरेदि । मालती—हँद्धि, कण्णाजनविरुद्धं किं वि उवण्णस्सदि । कामन्दकी—(प्रविश्य ।) पुत्रि कातरे, किमेतत् । (मालती कम्पमाना कामन्दकीमालिङ्गति ।) कामन्दकी—(तस्याश्चुबुकमुन्नमय्य ।) वत्से, १. अहो सरसरमणीयता संविधानस्य । २. महानुभाव, हृदयेऽप्यप्रतिहतस्वयंग्राहसाहसोऽयं जनः किमिदानीं करग्रहणे विचारयति । ३. हा धिक्, कन्याकाजनविरुद्धं किमप्युपन्यस्यति । पालयिष्यसि। युक्तमेवानेन लघूपालम्भनमित्यर्थः॥कलहंसः। अहो सरसरमणीय- ता संविधानस्य॥मकरन्दः। एतन्माधवेनोक्तमेवं सत्यमेव। तदेवाह-त्वं वत्सले- ति। वत्सला प्रेमवती त्वमस्मिन्नित्येतावत्तैव कथमप्यतिक्रेशेनावलम्बितात्मा विधृत- जीवितोऽयं जन इयतो दिवसाननैषीदतिवाहितवानिति सत्यमेव त्वत्स्नेहादन्यो नास्य प्राणधारणे कश्चिद्धेतुः। अतस्त्वयैवास्य जीवितरक्षणे निःशङ्कं प्रवर्तितव्यम्, न काम- न्दक्यादिषु भारो निक्षेपव्य इति भावः। एतदेवाह—आबद्धकंकणस्य करस्य यः प्र- णयः परिग्रहः स एव प्रसादोऽनुग्रहस्तमासाद्य प्राप्यासौ नन्दतुतथा चिराय चिरेण कामा मे मनोरथाश्चिरकालकाङ्क्षिता युवयोः फलन्विति॥ १४॥लवङ्गिका । महानु- भाव,हृदयेऽप्यप्रतिहतस्वयंग्राहसाहसोऽयं जनः किमिदानीं करग्रहणे विचारयति । येन माधवेन हृदये स्वयमेव गृह्यमाणे न निवारितवती केवलमयं महान्पुरुषार्थ इत्य- ङ्गीकृतवती सा करेण करे स्वयं गृह्यमाणेऽपि न विचारयेत्, तस्मान्निःशङ्कं स्वय- मेवास्याः करं गृह्णात्वित्याशयः ॥ मालती । हा धिक्, कन्याकाजनविरुद्धं किम- प्युपन्यस्यति । किमपीति गुरुजनाननुमतं स्वकरग्रहणं व्यज्यते ॥ कामन्दकी । प्रविश्य । वदतीति शेषः । पुत्रीति त्वत्परिणयने मातृत्वादस्त्येव ममाधिकार इति व्यङ्ग्यम् । कातरे कुलकन्याकाजनविरुद्धं कथं कुर्यामिति दुःशङ्कोद्विग्नमानसे कथं- चिद्दैवानुग्रहादुपनतेऽवसरे शीघ्रविधेये कृत्य एतद्विलम्बनं किंनिमित्तम् । अवि-