भारतकोश
मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

Malatimadhavam of Mahakavi Bhavabhuti with Commentary

महाकवि भवभूति द्वारा

DevanagariHindipublished377 पृष्ठ

पृष्ठ 345, कुल 377 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 345

अङ्कः ८ ] मालतीमाधवटीका । ९७ पृ० पं० ९ किंदं । जइ को वि तुमं संप । १० सि- आलम्भेण वद्धाबेदि तदा तस्स० । १२ ०साक्षिणः काम० । ७ मङ्गलितेति वा प्रियसखीहस्तोपनी- तान्या० । १९१ ३ ०प्तास्ते त्वथ ०पा । ४ ०सर्वस्वदायी कृत० । ६ माला । तदो अवहिदा भव । मा दाणिं एसा सहसज्जेव परहत्थगदा भविस्सदि त्ति । १९२ ३ ०णिव्वूढो खु भअ० । ५ ०अम्हहे, पिअ० । ११ ०अण्णेहिं महत्तो कल० । १९३ २ ०ननु स एवासौ किमित्यवस्था भवति । एका० । ५ ०लालसस्याहवे । ६ स्फुरत्कर० । १० ०णाम अ- णाहदा पडिणी० । १३ ०उत्तन्तं कहेध । तुमं० । विस्तारः परिणाहः । कुम्भपदेनोन्नतता । कुद्मलपदेन मृदुता । भरशब्देन प्रौढि- रुक्ता । पाणिपीडनं विवाहः । दीयत इति दायः ॥ ६ ॥ अवलोकिता । अत्र येनैव मकरन्दस्य मदयन्तिकालाभः कथनीयस्तेनैवेयं प्राप्या । अतस्तमेव तं क- थयेति गुप्त्या माधवेन सहात्मानं संभावयेत्याशयः । मालती । तथा चाहमेवं क- थयामीति भावः । अवलोकिता । अत्र श्रूयत इति भावः । मालती । अत्र मकरन्दस्य मदयन्तिकाविवाहेनेत्यर्थः । इदं वचनं मालत्या माधवं प्रति । माधवः । प्रियं न इति । आलापलाभेनातिप्रियमित्यर्थः । अवलोकिता । अत्र निर्व्यूढो निर्वाहं नीतः । खलु निश्चये । संभावना प्रतिष्ठा । मालती । अ- म्महे विस्मये । लवङ्गिका । अत्राभियोगः अवस्कन्दः । कलहंसः । अत्र पा- रक्यं परकीयम् । माधवः । स्वागतं कुशलम् । स एव प्रसिद्धपौरुषः । असौ मकरन्दः । यत्किंचिदिति न गणनीयमित्यर्थः । हरेरित्यादि । हरेः सिंहस्य स उक्तगुणः कर एव सखा द्वितीयो भवति । विक्रमे कर्तव्ये । नान्यमत्रापेक्षत इ- त्यर्थः । करः कीदृशः । अतिपराक्रमप्रश्रये सतृष्णः । शब्दायमाननखैः प्रचण्डः । स्फुटतः करटस्य गण्डस्थलस्य मध्याच्च्युतेन मदजलेन सिक्तमुखहस्तिराजमस्तक- स्थितास्थिविदारणे श्रेष्ठवीरः । तथा च सखा मकरन्दः सिंह इव साहसे द्वितीयानपेक्ष इत्यर्थः । 'काकेभगण्डौ करटौ' इत्यमरः । 'निष्कुहः कोटरे वा ना' इत्यपि ॥ ७ ॥ विक्रान्तस्य धीरस्य प्लुतं गतिविशेषं विकसतः कुर्वतः । प्रत्यनन्तरो द्वितीयः । मालती । अत्र वाममनिष्ठम् । अवामो दक्षिणः । दक्षिणाक्षिस्पन्दनं