भारतकोश
मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

Malatimadhavam of Mahakavi Bhavabhuti with Commentary

महाकवि भवभूति द्वारा

DevanagariHindipublished377 पृष्ठ

पृष्ठ 362, कुल 377 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 362

या दृशा या हेलातया विशृङ्खलं यन्माधवस्य कुतूहलं तद्रोपनायेत्यर्थः ॥ ४५ ॥" Here he is summarizing the meaning of the verse: "इन्दुसुन्दरमालतीमुखेऽवलोकया दृशा..." Wait, if the verse has "इन्दुसुन्दर", why in line 18 does it say: "अत्र हेतुमाह—मुग्धं मनोहरमिन्दुकान्तं यन्मालतीमुखम् । यद्वा विरहात्क्षामलादिना बालेन्दुवत्कान्तं यत्तदास्यं..."? Wait, in "मुग्धं मनोहरमिन्दुकान्तं", is "इन्दुकान्तं" the gloss of "इन्दुसुन्दरं"? "मुग्धं मनोहरम्", "इन्दुकान्तं" = "इन्दुसुन्दरं" (सुन्दरम् = कान्तम्)! Yes! "सुन्दर" = "कान्त"! So the verse has: "मुग्धेन्दुसुन्दर..."! And Jagaddhara glosses: "मुग्धं मनोहरम् । इन्दुकान्तं (or इन्दुवत् कान्तं) यन्मालतीमुखम् ।" Because सुन्दरम् = कान्तम्! And then he gives a second explanation (यद्वा): "यद्वा विरहात्क्षामलादिना बालेन्दुवत्