मालविकाग्निमित्रम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी व्याख्या)

९२ मालविकाग्निमित्रे राजा—यथाह भवान् । अग्रे विकीर्णकुरवकफलजालकभिद्यमानसह्कारम् । परिणामाभिमुखमृतोरुत्सुकयति यौवनं चेतः ॥ ४ ॥ विदूषकः—(परिक्रम्य ।) अहो, अअं सो दिण्णणेवच्छो विअ कुसुमत्थवएहिं तवणीआसोओ । ओलोअदु भवं । राजा—स्थाने खलु प्रसवमन्थरोऽयमभूत् । यदिदानीमनन्या- धारणीं शोभामुद्वहति । पश्य । सर्वाशोकतरूणां प्रथमं सूचितवसन्तविभवानाम् । निर्वृत्तदोहदेऽस्मिन्संक्रान्तानीव कुसुमानि ॥ ५ ॥ विदूषकः—तंह । भो, वीसद्धो होहि । अम्हेसु संणिहिदेसु वि- धारिणी पासपरिवट्टिणिं मालविअं अणुमण्णेदि । राजा—(सहर्षम् ।) सखे, पश्य । मामियमभ्युत्तिष्ठति देवी विनयादनुत्थिता प्रिया । विस्तृतहस्तकमलया नरेन्द्रलक्ष्म्या वसुमतीव ॥ ६ ॥ (ततः प्रविशति धारिणी मालविका परिव्राजिका विभवतश्च परिवारः ।) मालविका—(आत्मगतम् ।) जाणामि णिमित्तं कोदुआलंकारस्स । १. अहो, अयं स दत्तनेपथ्य इव कुसुमस्तबकैस्तपनीयाशोकः । अव- लोकयतु भवान् । २. तथा । भोः, विस्रब्धो भव । अस्मासु संनिहितेष्वपि धारिणी पार्श्व- परिवर्तिनीं मालविकामनुमन्यते । ३. जानामि निमित्तं कौतुकालंकारस्य । तथा मे हृदयं बिसिनीप- त्रगतमिव सलिलं वेपते । अपि च दक्षिणेतरमपि मे नयनं बहुशः स्फुरति विकीर्णकुरबकेत्यादि । स्पष्टोऽर्थः ॥ अहो, अयं स दत्तनेपथ्य इव कुसुमस्तब- कैस्तपनीयाशोकः । अवलोकयतु भवान् ॥ सर्वाशोकतरूणामित्यादि । स्पष्टो- ऽर्थ ॥ तथा मो, विस्रब्धो भव । अस्मासु संनिहितेष्वपि धारिणी पार्श्वपरिवर्तिनीं ते मामियमिति स्पष्टोऽर्थ ॥जानामि निमित्त कौतुकाम्फा