मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

62 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके विभज्य वचनीयोऽसौ तृतीयः प्रश्न उच्यते । प्रायस्सर्वत्र शङ्कानां विभागेनैवमुत्तरम् ॥ 22 मुक्तिर्नामात्र कैवल्यं मतं चिन्मात्रलक्षणम् । व्यावत्र्यते मात्रचाऽत्र स्वात्मसंवेदनाऽपि हि ॥ स्वात्मानन्दानुभवनं कैवल्य इति केचन । सांख्याः प्राहुः तदप्यन्यैः कौटस्थ्यान्नाभ्युपेयते । वैशेषिकादिसिद्धान्तसंसिद्धादात्मनो जडात् । वैलक्षण्यं मतं त्वेतच्चिद्रूपत्वमिहात्मनः ॥ आत्मा न स्वप्रकाशात्मा प्रकाशात्मैव केवलः । इति पातञ्जलाः सांख्याः प्राहुर्निर्णयमात्मनाम् ॥ (11) प्रभाकरदर्शनम्. 1 द्रव्यं गुणस्तथा कर्म सामान्यं शक्तिरेवच । सादृश्यं समवायश्च संख्या चेत्यष्टधा स्थितम् ॥ प्रमेयमिति सिद्धान्तः प्रभाकरगुरोर्मतः । क्षित्यप्तेजोमरुद्व्योमदिक्कालात्ममनांसि च ॥ द्रव्याणि नवधा तेजोहीनाधिकरणं तमः ॥ रूपं गन्धो रसः स्पर्शः वियोगो योग एवच ॥ पृथक्त्वं च गुरुत्वं च द्रवत्वं स्नेह एवच । बुद्धिस्सुखं दुःखमिच्छा द्वेषः यत्नश्च संक्रिया ॥