मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

शब्दशक्तिवादः 85

आकाशाद्या जातिहीनाः शब्दास्स्युः पारिभाषिकाः ते शब्दाद्याश्रयतया शाब्दधीहेतवो मताः ॥ यथा न स्याल्लक्ष्यतावच्छेदके लक्षणा तथा । शक्यतावच्छेदकेऽपि शक्तिर्नव्यैर्न चेष्यते ॥ 7 अथ भाट्टैः शक्तिरेषा जातावेवाभ्युपेयते । जातिरेवाकृतिस्तेषां व्यक्तिराक्रियते यया ॥ जातेश्चोपस्थितिः शक्त्या निर्विकल्पकलक्षणा । आक्षेपाद्व्यक्तिलाभस्स्यादाक्षेपोऽप्यनुमा मता ॥ स्यादर्थापत्तिरथवा जातिहीनास्तु ये स्वनाः । अखण्डोपाधयस्तेषामर्था नित्या हि तन्मताः ॥ 8 शक्तिर्जातौ व्यक्तिलाभो लक्षणाधीन इष्यते । इति मण्डनसिद्धान्तः गदाधरसुधीरितः ॥ जातेरस्तित्वनास्तित्वे न हि कश्चिद्विवक्षति । नित्यत्वाल्लक्ष्यमाणायाः व्यक्तेस्ते हि विशेषणे ॥ इति पद्यं शक्तिवादे मानत्वेन ह्यनूदितम् । वाक्याधिकरणे श्लोकवार्तिकेऽपिच दृश्यते ॥ 9 व्यक्तेरौपादानिकी स्याद्बुद्धिरित्यपरे विदुः । एष श्रीकरसिद्धान्तः शक्तिवादे निरूपितः ॥ यदत्रानुपपत्तेस्तु प्रतिसंधानमुच्यते । उपादानं नाम तत्स्यात् सैषार्थापत्तिरन्ततः ॥