मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

44 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके सहसा जायते तच्च सहसैव विनश्यति । सूक्ष्मरूपादियुक्तं चेत् उत्प्रेक्षामात्रमेव तत् ॥ कललादिषु विज्ञानमस्तीत्येतच्च साहसम् । असंजातेन्द्रियत्वाद्धि न तत्रार्थोऽवगम्यते ॥ यदि भूतेन्द्रियाधारा ज्ञानशक्तिः भवेत्ततः । तच्चैतन्यं प्रसज्येत नच जन्मान्तरं भवेत् ॥ परिणामविवेकाद्यैः शक्त्यभिव्यक्त्यनुग्रहात् । तेभ्य एव भवेद्बुद्धिः न बुद्ध्यन्तरपूर्विका ॥ अथाधारविनिर्मुक्ता शक्तिस्स्यात्कललादिषु । पश्चाद्विज्ञानसिद्ध्यर्थं आत्मा शक्त्यभिधो भवेत् 6 ज्ञानशक्तिस्वभावोऽतो नित्यस्सर्वगतः पुमान् । देहान्तरक्षमः कल्प्यः सोऽगच्छन्नेव योक्ष्यते ॥ शक्त्याधारप्रक्लृप्तौ वा नात्मनोऽन्यः प्रकल्प्यते । ज्वालाबुद्बुदवद्वृत्तिः नचाधाराद्विना धियाम् ॥ तस्माद्यथाऽऽकृतौ शास्त्रं प्रवृत्तं व्यक्तिमाश्रयेत् तथा पुंसि प्रवृत्तस्य भूतेन्द्रियसमाश्रयः ॥ 7 कृतं भूतेन्द्रियाणां च चैतन्यप्रतिषेधनम् । समस्तव्यस्तसंघातविवेकपरिणामिनाम् ॥ सांख्यादिभिरशुद्धत्वात् संघातात्सन्निवेशतः । मृतवच्च शरीरत्वात् भूतत्वाद्वाह्यभूतवत् ॥