मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

166 | मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके

नानिष्पन्नस्य संबन्धो निष्पत्तौ युतसिद्धता । तथाच सति संबन्धे हेतुः कश्चिन्न विद्यते ॥ समवायवियोगाच्च विश्लेषस्स्यात्परस्परम् । तत्कॢप्तावव्यवस्था स्यात्तस्यतस्यान्यसंगतेः ॥ अथ तस्यात्मरूपत्वान्नान्यसंबन्धकल्पना । अभेदात्समवायोऽस्तु स्वरूपं धर्मधर्मिणोः ॥ अतो जात्यादिरूपेण धर्मी यद्गृह्यते नरैः । पाररूप्यं न तस्यास्तीत्यप्रामाण्यं न युज्यते ॥ यो ह्यन्यरूपसंवेद्यः संवेद्येतान्यथापुनः । स मिथ्या नतु तेनैव यो नित्यमवभासते ॥ अत्यन्तभिन्नताऽस्माभिः नैव कस्यचिदिष्यते । सर्वे हि वस्तु रूपेण भिद्यते न परस्परम् ॥ सर्ववस्तुषु बुद्धिश्च व्यावृत्यनुगमात्मिका । तेन नात्यन्तभेदोऽपि स्यात्सामान्यविशेषयोः ॥ तस्मात्सास्नादिमत्स्वेव गोत्वं यस्मात्तदात्मकम् । तादात्म्यमस्य कस्माच्चेत्स्वभावादिति गम्यताम् ॥ स्वरूपसत्त्वमात्रेण नच किंचिद्विशेषणम् । स्वबुद्ध्या रज्यते येन विशेष्यं तद्विशेषणम् ॥ अस्ति ह्यालोचनं ज्ञानं प्रथमं निर्विकल्पकम् । बालमूकादिविज्ञानसदृशं शुद्धवस्तुजम् ॥