मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

174 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके नैल्यादयो गुणा विभ्व्यः एकैकव्यक्तिलक्षणाः । तेषामाश्रयभेदेन भेदधीरिति शाबराः ॥ 3 रसस्तु रसनाग्राह्यः स च षड्विध इष्यते । मधुरादिविभेदेन स्थूलदृष्ट्या बुधैरिह ॥ रसानां सूक्ष्मभेदस्तु सर्वज्ञस्यापि दुर्ग्रहः । इक्षुक्षीरगुडादीनां माधुर्यस्यान्तरं महत् ॥ तथापि न तदाख्यातुं सरस्वत्याऽपि शक्यते । इति दण्ड्यादयः प्राहुः विद्वद्रसिकशेखराः ॥ तदाश्रयविकल्पोऽपि विविधः परिदृश्यते । चिन्तनानलसाश्चापि सन्ति दुश्शकनिर्णयाः ॥ 4 घ्राणग्राह्यो गुणोगन्धः स च द्विविध इष्यते । सुगन्धश्चाथ दुर्गन्धः इत्यत्र तु विचार्यते ॥ तत्तदन्यविभेदेन विभागो न हि दुश्शकः । सूक्ष्मभेदाविवक्षा चेत् रूपादा सा प्रसज्यते ॥ सौगतादिप्रबन्धेषु विभागोऽस्ति विलक्षणः । विचाररसिकानां तु केवलं दिक्प्रदर्शनम् ॥ 5 स्पर्शस्त्वगिन्द्रियग्राह्यस्स च त्रिविध इष्यते । अनुष्णाशीतशीतोष्णभेदादिति हि तार्किकैः ॥ वह्निरुष्णो जलं शीतं समस्पर्शस्तथाऽनिलः । पृथिव्यपि तथैवेति सर्वैरभ्युपगम्यते ॥