मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

2 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके ततश्चांशप्रभेदः स्याद्गुरुत्वं ततएव हि । मारुतः पवते वायुः पोपवीतीति कथ्यते ॥ वह्निः ज्वलति सप्ताचिः जाज्वल्यत इतीर्यते । एवं जले च भूमौ च क्रियासमभिहारतः ॥ पततीति प्रयोगस्स्यात् अंशभेदनिबन्धनः । लघुत्वमतिरिक्तं च किंवा न स्याद्विभागवत् ॥ तिर्यगूर्ध्वाधोगुरूणीत्याहुः केचिद्दिधात्रयम् । तानि वाय्वग्निवारीणि क्रमादिह निदर्शनम् ॥ गुरुत्वातिशयोऽप्येषः यदाक्रमणमुच्यते । सांख्यैस्तमःकार्यभूतं गुरुत्वमभिधीयते ॥ पृथिवीजलवृत्त्येतत्पतनस्य प्रयोजकम् । तेजःपवनयोरूर्ध्वगतिहेतुर्लघुत्वकम् ॥ सत्त्वकार्यं ह्येषितव्यमिति तान्प्रत्युदीर्यते । अदृष्टकारितत्वोक्तिः पृथिव्यादावपीष्यताम् ॥ 14 आद्यस्यन्दनहेतुस्तु द्रवत्वमभिधीयते । सांसिद्धिकं द्रवत्वं स्यात् नैमित्तिकमथापरम् ॥ सांसिद्धिकं तु सलिले द्वितीयं क्षितितेजसोः । पृथिव्यां घृतजत्वादौ सुवर्णादौ च तेजसि ॥ मसृणत्वं तद्विशिष्टं गुरुत्वं स्यन्दयेज्जलम् । माषादिषु तथा दृष्टेः द्रवत्वं नातिरिच्यते ॥