मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

184 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके संस्थानस्य प्रभेदोऽयं स्थितस्थापकतेत्यपि । मीमांसकाः कर्मततिं वेगमाहुर्निरन्तराम् ॥ शरादौ प्रथमं वेगः नोदनेन प्रजायते । ततश्च कर्मसंतानः चरमोत्तरदेशजात् ॥ संयोगाद्वेगनाशस्स्यात् इति वैशेषिका विदुः । कर्मसंततिवद्वेगसंततिं गौतमा विदुः ॥ चोदनागम्यसंस्कारो बहुधा प्रतिपादितः । तद्धेतुर्गुणकर्मेति तच्छक्तिरिति केचन ॥ मीमांसकास्तु संस्कारं तं द्रव्यादिगतं विदुः । नैयायिकाः पुनः प्राहुः तं वै पुरुषसंगतम् ॥ स्वभाववादावकाशः वस्तुवादे प्रसज्यते । आत्मवादेऽदृष्टवादः, विस्पष्टः कुसुमाञ्जलौ ॥ केचित्तु ज्ञानसंस्कारः कर्मसंस्कार इत्यपि । विभजन्ते च तत्राद्यो भावनान्तर्गतो भवेत् ॥ अन्त्यो वीणामृदङ्गादिवाद्यवादनकौशलम् । शिल्पादिकौशलं वा स्यात्तत्सर्वं शक्तिसात्कृतम्। संस्कारो वासना चैव भावनेत्यपि गीयते । पूर्वप्रज्ञा प्रत्यभिज्ञा श्रद्धा चैवास्य विस्तरः ॥ स एव ह्यात्मनो रूपं मुख्यमित्यभिधीयते । तेनाभ्युदयिकं नैश्श्रेयसं चाहुः विपश्चितः ॥