मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

२२२ | मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके

अभुक्तेन विरोधे तु प्रबलेन च कर्मणा । सर्वं चानियतं ग्राह्यं देशकालाद्यपेक्षया ॥ यच्चान्नादिफलं कर्म पूर्वजन्मन्यनुष्ठितम् । तत्तु स्वफलदानाय वृष्ट्याद्यपिच यच्छति ॥ ततश्चाकृतकारीरीकर्मणामपि सिद्धयति । वृष्ट्याद्यन्नादिनिष्पत्तिरिति शास्त्रीयपद्धतिः ॥ तस्माददृष्टाधीनत्वं सर्वेषां सुखदुःखयोः । नतु स्वाभाविकत्वं स्यादिति वैदिकदर्शनम् ॥ यदा सर्वमदृष्टस्य वशं विहत एव सः । स्वभाववादः, भूतानां परिणामोऽपि तद्वशः ॥ अग्निरुष्णो जलं शीतं समस्पर्शस्तथाऽनिलः । ऊर्ध्वाधस्तिर्यगित्येवंगतयोऽपिहि तद्वशाः ॥ १ प्रळयेऽपि प्रमाणं तु सर्वोच्छेदात्मके नहि । स च युक्तो यथेदानीं भूतानां दृश्यते क्रमात् ॥ तस्मादद्यवदेवात्र सर्गप्रळयकल्पना । समस्तक्षयजन्मभ्यां न सिद्धयत्यप्रमाणिका ॥ कर्मान्तरनिरुद्धं हि फलं न स्यात्क्रियान्तरात् । सर्वेषां तु फलापेतं न स्थानमुपपद्यते ॥ ईश्वरेच्छा यदीष्येत सैव स्याल्लोककारणम् । ईश्वरेच्छावशित्वे हि निष्फला कर्मकल्पना ॥