मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

228 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके

नैवानियोज्यताहेतुः कर्त्रन्तरसहायता । संभूयकार्येऽप्येकस्य दृश्यते हि नियोज्यता ॥ एवं प्रवृत्तिशक्तस्य चेच्छायामनिवार्यता । स्वतन्त्रताऽस्य सिद्धेति कर्तृत्वमपि सुस्थितम् ॥ 4 यत्त्वथज्ञानशक्त्यादौ करणे च कलेबरे । प्रदानं विषमं यच्चाकृत्यादावनिवारणम् ॥ यदप्यनुमतेर्दानं प्रत्यवायस्य सर्जनम् । तदप्यनादिप्राक्कर्म वैषम्याद्विषमं मतम् ॥ अकृत्यकारिणोऽपीशानुग्राह्यास्स्युर्यदीशितुः । शास्त्रमाज्ञात्मकं व्यर्थं सोऽपि स्यादव्यवस्थितः अपुंस्त्वमावहेच्चास्य दण्ड्यानामप्यदण्डने । न गुणायोवकल्पेत लोके दुष्टस्य शिक्षणम् ॥ यद्यप्यदृष्टवैषम्यात्प्रवृत्तिर्विषमा मता । तत्त्वदृष्टं शास्त्रपुरस्कारादृष्टादि साधयेत् ॥ तदप्येवं तत्र विधिनिषेधावसरो यथा । यतः प्रवृत्तिः शास्त्रोत्थबुद्ध्यादिकमपेक्षते ॥ यज्ञादिकारणं पूर्वमनेन सुकृतं कृतम् । इत्येतेनैव नेदानीं यज्ञनिष्पत्तिसंभवः ॥ नापि पापं केवलं वा पापमारभतेऽपितु । स्वबुद्ध्यैव निषेधातिवृत्त्या पापस्य कारणम् ॥