मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

348 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके विषयत्वैर्निरूप्यं यत्तदेव सविकल्पकम् । विशिष्टविषयं ज्ञानं सविकल्पकमुच्यते ॥ विशेषणं विकल्पश्च प्रकारश्च समार्थकाः । निर्विकल्पकशब्दोऽतो निर्विशेषार्थवाचकः ॥ तुरीया या विषयता तस्या यत्स्यान्निरूपकम् । तन्निर्विकल्पकं ह्युक्तं अविशिष्टार्थगोचरम् ॥ व्यवसायात्मकाध्यक्षवादिनो न्यायवेदिनः । यः कल्पनाध्यक्षवादः स तु सौगतसम्मतः ॥ तस्माद्य एव वस्त्वात्मा सविकल्पस्य गोचरः । स एव निर्विकल्पस्य शब्दोल्लेखविवर्जितः ॥ क्वचिज्जातिः क्वचिद्द्रव्यं क्वचित्कर्म क्वचिद्गुणः । यदेव सविकल्पेन निर्विकल्पेन तत्पुरा ॥ गृह्यते नियमेनैवं क्वचिद्दोषाद्भ्रमोदयः । तिमिराशुभ्रमणनौयानक्षोभादिसंभवम् ॥ दिमृगाङ्कालातचक्रचलवृक्षादिदर्शनम् । जात्यखण्डोपाधिभिन्नं किंचिद्रूपेण भासते ॥ स्वरूपतश्च जात्यादिः प्रकारत्वेन भासते । जातिः द्रव्यत्वादिरूपाऽभावत्वादिरनन्तरः ॥ अतीन्द्रियं निर्विकल्पमनुमानेन गृह्यते । विशेषणज्ञानपूर्वा प्रसिद्धा हि विशिष्टधीः ॥