मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

350 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके तस्माद्यतोयतोऽर्थानां व्यावृत्तिस्तन्निबन्धनाः । जातिभेदाः प्रकल्प्यन्ते तद्विशेषावगाहिनः ॥ (72) विकल्पवादः. 1 निर्विकल्पकमेवैकं प्रत्यक्षं, सविकल्पकम् । यत्तु तत् स्मृतिरित्याहुः वैभाषिकमुखा बुधाः ॥ सविकल्पकमप्येतत् प्रत्यक्षमिति वैदिकाः । प्रत्यक्षवार्तिकश्लोकान् विलिखामि विविक्तये ॥ 2 तेनेन्द्रियार्थसंबन्धे विद्यमाने स्मरन्नपि । विकल्पयन् स्वधर्मेण वस्तु प्रत्यक्षवान्नरः ॥ नहि प्रविष्टमात्राणामुष्णाद्गर्भगृहादिषु । अर्था न प्रतिभान्तीति गृह्यन्ते नेन्द्रियैः पुनः ॥ यथा त्वाभासमात्रेण पूर्वं ज्ञात्वा स्वरूपतः । पश्चात्तत्रावबुध्यन्ते तथा जात्यादिधर्मतः ॥ यदि त्वालोच्य संमील्य नेत्रे कश्चिद्विकल्पयेत् । न स्यात्प्रत्यक्षता तस्य संबन्धाननुसारतः ॥ वृद्धप्रयोगगम्याश्च शब्दार्थास्सर्व एव नः । तेन यत्र प्रयुक्तोऽयं न तस्मादपनीयते ॥ सिद्धानुगममात्रं हि कर्तुं युक्तं परीक्षकैः । न सर्वलोकसिद्धस्य लक्षणेन निवर्तनम् ॥