मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

०० मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके तस्मान्नियोग एकोऽर्थः कालत्रयविवर्जितः । नियुक्तोऽस्मीत्यनुभवात् प्रेरणात्माऽथ तद्धिया ॥ आत्माकूतविशेषो यः आत्मधर्मस्स जायते । भौतिकस्पन्दहेतुस्सः न मानान्तरगोचरः ॥ औदासीन्यप्रच्युतिर्वा योद्योग इति कीर्त्यते । आद्या प्रवृत्तिराकूतं चिकीर्षेत्यादिनामभाक् ॥ शब्दस्यैव लिङादेर्यैः बुधैः प्रेरकतेष्यते । तेऽत्यन्तभीरवस्तस्मिन् संगतिग्रहणालसाः ॥ २ कार्यत्वावगतिस्त्वार्थी शाब्दी प्रेरकतामतिः । तस्मात्प्रेरक एवासौ प्रधानमिति निर्णयः ॥ अन्ये तु शाब्दं कार्यत्वं नियोगस्येति मन्वते । प्रेरकत्वं त्वार्थमिति नातस्स्याच्छब्दगौरवम् ॥ ३ अनुबन्धद्वयं तस्य विषयश्चाधिकार्यपि । नियोगः कस्य कुत्रेति तदाकाङ्क्षे इमे उभे ॥ विषयः फलहेतुश्चेत्फलकामोऽधिकार्यतः । फलं पुंबुद्धिमूलं तत् न शास्त्रीयमिति स्थितिः । यावज्जीवं सुखं जीवेदित्यादीच्छानिवारकम् । यावज्जीवं चाग्निहोत्रं कर्तव्यमिति शासनम् ॥ न दैन्यमीदृशं सोढुं स्वतन्त्रं शास्त्रमर्हति । यत्प्रवर्तयितुं पुंसः न शक्नोति फलं विना ॥