मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

14 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके करणांशोऽपि लिप्सातः प्रवृत्तिर्यद्युपेयते । इतिकर्तव्यतांशे तु शास्त्रादिति न युक्तिमत् ॥ नहि तत्करणं शुद्धं स्वफलायोपकल्पते । सेतिकर्तव्यताकं हि करणं करणं विदुः ॥ उभयत्रापि लिप्सातः सतिचैवं प्रवर्तने । अग्नीषोमीयहिंसादेः स्यादेव श्येनतुल्यता ॥ तदुत्सर्गापवादाख्यन्यायस्यैव विमर्शनात् । न हिंस्यादिति सामान्यागोचरत्वावधारणा ॥ 6 यस्त्वाह प्रेरकत्वं चेत्फलं दर्शयतो विधेः । प्रत्यक्षादिसमानत्वात् स्वातन्त्र्यं तस्य हीयते ॥ स वाच्यः फलशून्यत्वे सुतरामस्वतन्त्रता । यद्रिक्तमर्थं मूढोऽपि न कश्चिदनुतिष्ठति ॥ फलस्यैवेष्यमाणस्य पश्यन् प्रेरकतामतः । यमर्थमधिकृत्येति सूत्रं व्यधित सूत्रकृत् ॥ 7 गुणप्रधानानियमात् मिथस्संसृष्टलक्षणः । पदार्थ एव वाक्यार्थः स्यात्प्रयोक्तृविवक्षया ॥ क्वचित्साक्षात्पदोपात्तं क्वचित्प्रकरणागतम् । क्वचिदालोचनागम्यं फलं सर्वत्र गम्यते ॥ तस्मात्फलस्य साध्यत्वात् सर्वत्र तदवर्जनात् । क्रियादीनां च तादर्थ्यात् तस्य वाक्यार्थतेष्यते