मृच्छकटिकम् (सटीक संस्कृत नाटक)
मृच्छकटिकम् (सटीक संस्कृत नाटक)
Mricchakatikam with Sanskrit-Hindi Commentary
महाराज शूद्रक / पं. जयशंकर लाल त्रिपाठी द्वारा
DevanagariSanskritpublished760 पृष्ठ
पृष्ठ 746, कुल 760 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 746
| ६५८ | मृच्छकटिकम् |
|---|
| श्लोकाः | अङ्काः/श्लोकाः |
|---|---|
| विभवानुगता भार्या सुखदुःखसुहृद्भवन् ।<br>सत्यं च न परिभ्रष्टं यद्दरिद्रेषु दुर्लभम् ॥ | ३ २८ |
| विषमा इन्द्रियचोराः हरन्ति चिरसंचितं धर्मम् । | ८ १ |
| वेगं करोति तुरगस्त्वरितं प्रयातुं<br>प्राणव्ययान्न चरणास्तु तथा वहन्ति ।<br>सर्वत्र यान्ति पुरुषस्य चलाः स्वभावाः<br>भिन्नास्ततो हृदयमेव पुनर्विशन्ति ॥ | ५ ८ |
| वेश्याः श्मशानसुमना इव वर्जनीयाः । | १ १४ |
| शङ्कनीया हि लोकेऽस्मिन् निष्प्रतापा दरिद्रता । | ३ २४ |
| शत्रुः कृतापराधः शरणमुपेत्य पादयोः पतितः ।<br>शस्त्रेण न हन्तव्य उपकारहतस्तु कर्तव्यः ॥ | १० ५५ |
| शिरो मुण्डितं तुण्डं मुण्डितं चित्तं न मुण्डितं किमर्थं मुण्डितम् ।<br>यस्य पुनश्च चित्तं मुण्डितं साधु सुष्ठु शिरस्तस्य मुण्डितम् ॥ | ८ ३ |
| शून्यमपुत्रस्य गृहं चिरशून्यं यस्य नास्ति सन्मित्रम् ।<br>मूर्खस्य दिशः शून्याः सर्वं शून्यं दरिद्रस्य ॥ | १ ८ |
| शून्यैर्गृहैः खलु समाः पुरुषाः दरिद्राः । | ५ ५२ |
| संगं नैव हि कश्चिदस्य कुरुते संभाषते नादरात्<br>सम्प्राप्तो गृहमुत्सवेषु धनिनां सावज्ञमालोक्यते ।<br>दूरादेव महाजनस्य विहरत्यल्पच्छदो लज्जया<br>मन्ये निर्धनता प्रकाममपरं षष्ठं महापातकम् ॥ | १ ३७ |
| सत्कारधनः खलु सज्जनः कस्य न भवति चलाचलं धनम् । | ३ १५ |
| सत्यं न मे विभवनाशकृतास्तिचिन्ता<br>भाग्यक्रमेण हि धनानि भवन्ति यान्ति ।<br>एतन्तु मां दहति नष्टधनाश्रयस्य<br>यत् सौहृदादपि जनाः शिथिलीभवन्ति ॥ | १ १३ |
| सत्येन सुखं खलु लभ्यते सत्यालापे न भवति पातकम् ।<br>सत्यमिति द्वे अक्षरे मा सत्यमलीकेन गूहय ॥ | ६ ३५ |
| समुद्रवीचीव चलस्वभावाः सन्ध्याभ्रलेखेव मुहूर्तरागाः ।<br>स्त्रियो हतार्थाः पुरुषं निरर्थं निष्पीडितालक्तकवत्त्यजन्ति ॥ | ४ १५ |