मुद्गल पुराण (अष्टावतार चरितम्)

[header] खं. ८ अ. ४० पान ९५ [/header]

च वने संस्था हरिणी तृणसंयुतम् । अमोघं तत्क्षणात् साऽभूद्गर्भयुक्ता महामुने ॥१२॥ तस्यां पुत्रोऽभवत् साक्षाद्ब्रह्म- तेजोयुतः परः । ललाटे शृंगधारी स ऋष्यशृंगस्ततः स्मृतः ॥१३॥ नारदेनाभ्यनुज्ञातो विभांडस्तं समानयत् । स्वाश्रमे सर्वसंस्कारान् कारयामास विप्रपैः ॥१४॥ कदा तमृष्यशृंगं स लोमपादो नृपोत्तमः । अप्सरोभिः समाहृत्य स्वपुरे त्वानयन्मुनिम् ॥१५॥ अनावृष्टिभवं दुःखं जनानां वीक्ष्य भूमिपः । स्वात्मजां प्रददौ तस्मै शांतां गुणयुतां पराम् ॥१६॥ सद्यो वृष्टिः समुत्पन्ना जनानां दुःखनाशिनी । शांतया विप्रपो रेमे हर्षनिर्भरमानसः ॥१७॥ कदा स्वपितरं विप्रो भार्यया प्रजगाम ह । नत्वा विभांडं तत्रैव संस्थितः सेवनोत्सुकः ॥१८॥ विनयेन समायुक्तं पुत्रं दृष्ट्वा तपोयुतम् । जगाद तं महायोगी विभांडः प्रेमसंयुतः ॥१९॥ विभांड उवाच । ब्रह्मणि ब्रह्मभूतो यो ब्राह्मणः परिकीर्तितः । अतस्त्वं पुत्र भावेन भव ब्राह्मण उत्तमः ॥२०॥ एवमुक्त्वा ददौ तस्मै मंत्रं गणपतेः शुभम् । सविधिं तं नमस्कृत्य पुत्रत्वं साधयत् परम् ॥२१॥ शांतया भार्यया सार्धं चातुर्मास्यव्रते रतः । गाणेशपंचकं सेव्य ध्याननिष्ठो बभूव ह ॥२२॥ नित्यं योगपरो भूत्वा प्रार्थयद्गणनायकम् । कुरु योगींद्रवंद्यं मां सभार्यं गणनायक ॥२३॥ व्रतमात्रेण संतुष्टो ध्यानेन तपसा प्रभुः । ददौ योगं गणाधीश ऋष्यशृंगाय धीमते ॥२४॥ ततः स भार्यया सार्धं गाणपत्यो बभूव ह । शांतियुक्तः स्वभावेना- ऽभजद्विघ्नेश्वरं मुदा ॥२५॥ एतस्मिन्नंतरे तत्र लोमपादो नृपोत्तमः । आययौ प्रार्थयामास विभांडं प्रीतिसंयुतः ॥२६॥ ऋष्यशृंगं सुतायुक्तं प्रार्थयित्वा समानयत् । स्वपुरे तं समास्थाप्य तदाज्ञावशगोऽभवत् ॥२७॥ नित्यं सोऽपि गणाधीश- मभजन्नृपनायकः । उपदिष्टः स्वजामात्रा चातुर्मास्यपरायणः ॥२८॥ अंते जगाम विघ्नेशं राजा धर्मभृतां वरः । एवं नाना जना विप्र व्रतेन सिद्धिमाययुः ॥२९॥ तत्र तेऽहं कति ब्रूयां वक्तुं शक्तो न सर्वदा । चातुर्मास्यसमं मुख्यं व्रतं नैव विनिश्चितम् ॥३०॥ एकः कैवर्तकः कोऽपि नाम्ना नादकरः स्मृतः । स कदाचित् द्विजान् दृष्ट्वा प्रणतोऽभून् महामुने ॥३१॥ चातुर्मास्यव्रते संस्थान् दृष्ट्वा पप्रच्छ भक्तितः । कीदृशं व्रतमुख्यं मे ब्रूत विप्रेंद्रमुख्यकाः ॥३२॥ ततस्ते विनतं दृष्ट्वा कथयामासुरादरात् । व्रतं गाणेश्वरं मुख्यं सविधि मुनिसत्तम ॥३३॥ श्रुत्वाऽऽनम्य स तान् विप्रान् ययौ स्वगृहमादरात् । चातुर्मास्यव्रते स्नात्वा चक्रे गणेशदर्शनम् ॥३४॥ भजनं घटिकामात्रं ततः स कार्यकारकः । बभूव निंदयन् देहं गणेशे भक्तिवर्जितम् ॥३५॥ ततः कदाचिन् मार्गस्थं कार्यार्थं वनगोचरम् । तत्र तं भक्षितुं याता वनस्था दश राक्षसाः ॥३६॥