भारतकोश
मुद्गल पुराण (अष्टावतार चरितम्)

मुद्गल पुराण (अष्टावतार चरितम्)

Mudgala Puranam with Commentary

महर्षि मुद्गल द्वारा

स्रोत: निर्णय सागर प्रेस · निर्णय सागर प्रेस (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished1,023 पृष्ठ

पृष्ठ 908, कुल 1023 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 908

यहाँ प्रस्तुत पृष्ठ का संपूर्ण देवनागरी प्रतिलेखन (Line-by-Line Transcription) दिया गया है:

खं. ८ अ. ४२ पान ९९ ॥ श्रीगणेशाय नमः ॥ कौंडिण्य उवाच । अहो गणेशमाहात्म्यमद्भुतं संश्रुतं मया । भृशुंडिनो वद त्वत्तो देवर्षीणां वचो मिथः ॥१॥ ब्रह्मोवाच । एकदा मुनयः सर्वे ते विचार्य परस्परम् । समाययुर्विधातारं संशयस्यापनुत्तये ॥२॥ प्रणम्य लोकधातारं जगुः सर्वे सुहर्षिताः । मुनयः कश्यपाद्या मां देवेंद्रैर्मुनिमुख्यकैः ॥३॥ देवर्षय ऊचुः । सर्वपूज्यो गणेशोऽयं सर्वादिपूज्य एव सः । नामरूपधरो नित्यो ब्रह्मणस्पतिवाचकः ॥४॥ वेदेषु कथितं ब्रह्मन् ब्रह्म ब्रह्मैव केवलम् । तत्र सागुण्यनैर्गुण्यं विद्यते न कदाचन ॥५॥ देहधारी गणेशानो वेदेषु ब्रह्मणस्पतिः । अतः संशयसंयुक्ताः प्रष्टुं त्वां समुपागताः ॥६॥ त्वं साक्षा- द्योगिवंद्यश्च सर्वेषां प्रपितामहः । छिंधि संशयकं नाथानुभवेन तदात्मना ॥७॥ ब्रह्मोवाच । तेषां वचनमाकर्ण्य ब्रह्मा चिंतातुरो- ऽभवम् । न किंचिदवदं तत्र मोहयुक्तोऽहमंजसा ॥८॥ सर्वैस्तैः संयुतो वेधा अगमं केशवं पुरा । तं प्रणम्य महाभागा ह्यपृच्छत् संशयं परम् ॥९॥ विष्णुः खेदसमायुक्तो लेभे नैव तदुत्तरम् । तैः सार्धं शंकरं सोऽपि जगाम ज्ञानसिद्धये ॥१०॥ प्रणम्य गिरिजानाथं जगाद संशयं परम् । तच्छ्रुत्वा शंकरस्तत्र निश्चयं कर्तुमक्षमः ॥११॥ शिवस्तान् प्रत्युवाचेदं वचनं सुखदायकम् । भृशुंडिनं च स्वगुरुं चित्ते स्मृत्वा गणेश्वरम् ॥१२॥ श्रीशिव उवाच । आदिमध्यावसानेषु भृशुंडी मुनिपुंगवः । तिष्ठति सर्वभावज्ञो गुरुर्नो हितकारकः ॥१३॥ गणेशनाममाहात्म्यं संपूर्ण कथयिष्यति । जानाति नात्र संदेहो नाम्ना सिद्धेश्वरोऽभवत् ॥१४॥ ततस्तेन समायुक्ता जग्मुर्देवर्षयो मुने । भृशुंडिनं महाभागममलाश्रमसंस्थितम् ॥१५॥ तं प्रणम्य महात्मानं स्थिताः सर्वे सुरर्षयः । स तान् पूज्य जगादेदं वचनं हितकारकम् ॥१६॥ भृशुंड्युवाच । धन्यं मे जन्मकर्मादि येन वो दर्शनं महत् । प्राप्तं वदत वाक्यं मां किमर्थमागताः पराः ॥१७॥ साक्षाद्गणपतेः सर्वे विभूतिपदधारकाः । यूयं गणेश सामान्याः पावनार्थं समागताः ॥१८॥ भृशुंडिवचनं श्रुत्वा जगाद शंकरो वचः । प्रणम्य तं महाभागं योगींद्राणां गुरो- र्गुरुम् ॥१९॥ श्रीशंकर उवाच । गणेशस्य महत्तत्त्वं परिपूर्णं महामते । त्वं जानासि न संदेहः साक्षाच्छुंडाधरो भवान् ॥२०॥ अतः संशयसंयुक्ता वयं सर्वे समागताः । तं तेऽहं शृणु वक्ष्यामि भ्रांतिदायकमृत्तमम् ॥२१॥ नामरूपधरो नित्यः कथं विघ्नेश्वरोऽभवत् । ब्रह्मणस्पतिसंज्ञस्तु वेदवादेषु योगिप ॥२२॥ तेषां वचनमाकर्ण्य तान् जगाद महामुनिः । भृशुंडी सर्वसारज्ञो गाणपत्याग्रणीर्महान् ॥२३॥ भृशुंड्युवाच । गः शक्तिः सूर्य अः प्रोक्तो णो विष्णुरः शिवः स्मृतः । तेषां स्वामी गणेशानस्तेनाऽयं ब्रह्मणस्पतिः ॥२४॥ गणाः समूहवाच्याश्च बाह्यांतरैकभावतः । तेषां स्वामी गणेशानस्तेनायं ब्रह्मणस्पतिः