भारतकोश
मुद्राराक्षसम् (सटीक संस्कृत नाटक)

मुद्राराक्षसम् (सटीक संस्कृत नाटक)

Mudrarakshasam Natakam with Hindi Commentary

महाकवि विशाखदत्त द्वारा

DevanagariSanskritpublished488 पृष्ठ

पृष्ठ 386, कुल 488 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 386

पञ्चमोऽङ्कः ३०५

टिप्पणीभद्र !—भद्रम् अस्य अस्ति इति भद्रः भद्र+अच् अर्श आदित्वात् । तत्सम्बुद्धौ हे भद्र इति । सर्वं तावत्तिष्ठतु—अच्छा रहने दो । मैं तुमसे इन सब बातो के विषय में नहीं पूछता हूँ । मैं केवल मौखिक सन्देश के बारे में जानना चाहता हूँ । युष्माभिः—श्रोतव्यमिति शेषः । यहाँ गूढ़ तात्पर्य यह है कि आप लोगों के सुनने के लिए ही यह सब कुछ आयोजन किया गया है, अतएव आप लोग इसे सुनें । मिश्रैः—पूज्यैः भवद्भिरिति शेषः । ताड्यताम्—आहन्यताम् । कक्षतः—भुजमूलात् ।

भागुरायणः—[ विलोक्य ] कुमार ! इयमपि राक्षसमुद्राङ्कितैव ।

मलयकेतुः—अयं लेखस्याशून्यार्थो भविष्यति । इमामपि मुद्रां परिपालयन्नुद्घाट्य दर्शय ।

भागुरायणः—[ तथा कृत्वा दर्शयति । ]

मलयकेतुः—[ विलोक्य ] अये ! तदिदमाभरणं, यन्मया स्वशरीरादवतार्य राक्षसाय प्रेषितम् । व्यक्तं चन्द्रगुप्तस्यायं लेखः ।

भागुरायणः—कुमार ! एष निर्णीयते संशयः । भद्र ! पुनरपि ताड्यताम् ।

पुरुषः—जं अज्जो आणवेदि । ( यदार्य आज्ञापयति । ) [ इति निष्क्रम्य पुनः प्रविश्य च ] अज्ज ! एसो क्खु ताड़ीअमाणो विण्णवेदि—कुमारस्स स्सअं ज्जेब णिवेदेमि त्ति । ( आर्य एष खलु ताड्यमानो विज्ञापयति—कुमारस्य स्वयमेव निवेदयामीति । )

मलयकेतुः—प्रवेशय ।

पुरुषः—जं कुमालो आणवेदि । ( यत् कुमार आज्ञापयति । )

[ इति निष्क्रम्य सिद्धार्थकेन सह पुनः प्रविशति । ]

सिद्धार्थकः—[ पादयोर्निपत्य ]—अभएण मे कुमालो प्पसादं करेदु । ( अभयेन मे कुमारः प्रसादं करोतु । )

मलयकेतुः—भद्र ! भद्र !! अभयमेव परायत्तजनस्य, तन्निवेद्यतां यथाऽवस्थितम् ।

मु० रा०—२०