नागानन्दम् (सम्राट हर्षवर्धन - संस्कृत मूल एवं हिन्दी व्याख्या)

( २४० ) पडिहदं क्खु एदं । प्रतिहतं खल्वेतत् । जीमूतकेतुः - (सास्रमात्मगतम् )- विलुप्तशेषाङ्गतया प्रयातान् निराश्रयत्वादिव कण्ठदेशम् । प्राणांस्त्यजन्तं तनयं निरीक्ष्य कथं न पापः शतधा व्रजामि? ॥२३॥ मलयवती - हा अज्जउत्त ! अदिदुक्खरकारिणी क्खु अहं जा हा आर्यपुत्र ! अतिदुष्करकारिणी खल्वहं या ईदिसं अज्जउत्तं पेक्खंती अज्जवि जीविअं ण परिच्चआमि । ईदृशमार्यपुत्रं प्रेक्षमाणापि जीवितं न परित्यजामि वृद्धा-(नायकस्याङ्गानि स्पृशन्ती गरुडमुद्दिश्य) णिसंस ! नृशंस ! कहं दाणिं तुए एदं आपूरिअमाणाणवरूवजोव्वणसोहं कथमिदानीं त्वया एतदापूर्यमाणनवरूपयौवनशोभं तं ज्जेव्व एदावत्थं पुत्तअस्स मे सरीरं किदम् ? तदेवैतदवस्थं पुत्रकस्य मे शरीरं कृतम् ? नायकः-अम्ब ! मा मैवम् । किमनेन कृतम् ? ननु पूर्वमप्ये- तदीदृशमेव परमार्थतः । पश्य - श्लोक नं०: २३, अन्वयः - विलुप्त शेषाङ्गतया निराश्रयत्वात् इव कण्ठदेशं प्रयातान् प्राणान् त्यजन्तं तन निरीक्ष्य (अहं) पापः कथं न शतधा व्रजामि ?