नलचम्पू / दमयन्ती-कथा (त्रिविक्रम भट्ट - विषमपदप्रकाश व्याख्या सहित सम्पूर्ण ७ उच्छ्वास)

११४ नलचम्पूः । इति रभसमिवास्य प्रस्तुतं श्लाघमानो वियति पटुरकस्मादुत्थितस्तूर्यनादः ॥ २२ ॥ अपि च । उपरि परिमलान्धैः सस्वनं संचरद्भि- र्मधुकरनिकुरम्बैश्चुम्ब्यमाना भैरेण । अविरलमधुधारासारसंसिक्तभूमिः सदसि सुरविमुक्ता प्रापतत्पुष्पवृष्टिः ॥ २३ ॥ अवतेरुश्च तत्कालमेवाम्बरतलादुल्लसद्ब्रह्मकान्तिकलापपवित्रीकृता- ष्टाग्दिग्भागभूमयः सकलसागरसरित्तीर्थाम्बुपूर्णकमण्डलुमृत्कुशकुसुमौ- षधिरुद्धपाणयो दर्शनादेवापनीतसमस्तकलिकल्मषाः केऽपि कुतोऽपि ब्रह्मर्षयः ॥ क ॥ सहर्षेण सविनयेन सपरिवारेण च चलत्कर्णोत्पलगलद्वहलरजः- पुञ्जपिञ्जरितकपोलपालिना पृथिवीपालेन प्रणम्य कृतातिथेयाः समु- चितान्यलंचक्रुरासनानि ॥ ख ॥ कृतकुशलप्रश्नालापाश्च प्रस्तुतकुमाराभिषेकस्य नरपतेः स्वस्वक- ण्डलुवारीणि दर्शयामासुः ॥ ग ॥ इदं मन्दाकिन्याः सलिलमवगाहागतमरु- त्पुरंध्रीणां पीनस्तनशिखरभङ्गोर्मिवलयम् । इदं कालिन्द्याश्च प्रविकसिततीरद्रुमलता- पतत्पुष्पैरन्तः सुरभिततरङ्गं नृप पयः ॥ २४ ॥ इदं गोदावर्यास्त्रिनयनजटाखण्डगलितं महाराष्ट्रीनेत्रैः कृतकुवलंय मज्जनविधौ । इदं चापि प्रेङ्खन्मुनिजनविकीर्णाधकमलं पयो विन्ध्यस्कन्धस्थलविलुलितं नार्मदमपि॥ २५॥ युग्मम् । उचितेति ॥ कटुत्वमत्राप्रियत्वमेव ॥ २२ ॥ तदेतदिति ॥ शयनसमये युगान्ते शार्ङ्गधनुषो विष्णोः संबन्धिनौ चरणौ प्रक्षाल्य पुण्यानां परमसीमानं गतमुदधेः समुद्रस्य तदेतत्पयो वर्तते । यत्र विहा- राय क्रीडार्थमुन्मज्जन्ति यानि वरुणवधूवृन्दवक्त्राणि तैः कृत्वा विकसदम्भोजख- ण्डशोभां क्षणं दधौ ॥ २३ ॥ १ 'श्लाघ्यमानः'. २ 'देरेण'. ३ 'मृत्कुसुम'. ४ 'प्रणय'. ५ 'भग्न'. ६ 'जटाजूट'. ७ 'जनम्'.