नलचम्पू / दमयन्ती-कथा (त्रिविक्रम भट्ट - विषमपदप्रकाश व्याख्या सहित सम्पूर्ण ७ उच्छ्वास)

षष्ठ उच्छ्वासः । १८९ च, इहामोदितविश्वककुम्भि कुसुमानि सरित्तीरं च, इह सत्प्रभाव- न्ध्यानि दवदग्धारण्यानि मुनिमण्डलं च' इति विविधवनप्रदेशान्दर्श- यतः पुष्कराक्षस्य विचित्रवचनोक्तीर्भावयन् क्रमेणातिक्रम्य शिखरपर- म्परां परैरसह्यः सह्याचलमवततार ॥ क ॥ रमणीयतया स्निग्धतया च पुनः परिवर्तितमुखो विलोक्य विन्ध्य- दक्षिणमेखलाशिखरश्रेणीपादपान् पुष्कराक्षमभाषत ॥ ख ॥ 'भद्र, दुस्त्यजाः खल्वमी विन्ध्यतटीतरवः ॥ ग ॥ तथाहि । आवासाः कुसुमायुधस्य शवरीसङ्केतलीलागृहाः पुष्पामोदमिलन्मधुव्रतवधूझङ्काररुद्धाध्वगाः । सुस्निग्धाः प्रियबान्धवा इव दृशो दूरीभवन्तश्चिरा- त्कस्यैते न दहन्ति हन्त हृदयं विन्ध्याचलस्य द्रुमाः ॥६१॥ अपिच । भ्राम्यद्भृङ्गभरावनम्रकुसुमश्योतन्मधूद्रन्धिषु च्छायावत्सु तलेषु पान्थनिचया विश्रम्य गेहेष्विव । निर्यन्निर्झरवारिवारिततृषस्तृप्यन्ति येषां फलै- स्ते नन्दन्तु फलन्तु यान्तु च परामभ्युन्नतिं पादपाः ॥६२॥ अपिच । यत्र न फलितास्तरवो विकँसितसरसीरुहाः सरस्यो वा । न च सज्जनाः सदेशो गच्छतु निधनं श्मशानसमः ॥ ६३ ॥ वश्यं राणि । सच्छिद्रा हि वंशा वायुवशाद्रणन्तीति । इहामविति ॥ आमोदिताः सुरभिता विश्वाः सर्वाः ककुभो दिशो यैः । तीरं तु आमोदिता हर्षिता वयः पक्षि- णः श्वाः शुनः संज्ञा वृकाः कुम्भिनश्च गजा यत्र । आमोदो हर्षेऽपि । यद्विश्व- प्रकाशः-‘आमोदो गन्धहर्षयोः' । यदा तु विश्वा शुण्ठी कुम्भीच वल्लीविशे- षः । तदा बहुव्रीहौ 'शेषात्-' इति कब्दुर्वारः । सादृश्यवृत्तेः शुनः । संज्ञाप्रति- कृत्वोः कन् । इह सेति ॥ सती शोभना प्रभा कान्तिस्तया वन्ध्यानि रहितान्यर- ण्यानि मुनिमण्डलं तु सत्प्रभावम् । तथाध्यानमस्यास्तीति ध्यानि ॥ क ॥ यत्र नेति ॥ देशश्मशानयोः समतायामरतिजनकत्वं हेतुः ॥ ६३ ॥ १ 'परंपराः'.. २ 'पुनःपुनः'.. ३ 'श्रोणी'.. ४ 'हु'; 'क्के'.. ५ 'सुस्निग्धप्रिय'. ६ 'छायावद्वतलेषु'. ७ 'विकासिसरसी'.