भारतकोश
निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

Niruktam of Maharshi Yaska with Nighantu and Hindi Commentary

महर्षि यास्क मुनि द्वारा

DevanagariHindipublished1,282 पृष्ठ

पृष्ठ 1198, कुल 1282 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 1198

हिन्दी निरुक्त ( ४३६ ) ११ अ० ३ पा० १० खं० अनुमन्यस्व अनुमते त्वं सुखं च नः कुर्वन्, अन्नं च नः अपत्याय घेहि, प्रवर्द्धय च नः आयुः । 'राका' राते र्दानकर्मणः । तस्या एषा भवति ॥९ (३०) ॥ अर्थ:-“अन्विदनुमते०” इस ऋचाका वामदेवऋषि और देविकाओं में विनियोग है । ' अनुमते। ' हे अनुमति देवि 'त्वम्' तू 'अनु मन्यासे ' ( अनुमन्यस्व ) अनुमति कर- जैसा कि- तुझे चाहिये । “शं च नः कृधि” और हमारे लिये सुख कर ।[ सुखं च नः कुर्वन्]और हमारे लिये सुखकरते हुये “क्रत्वे दक्षायं नो हिंनु” (अन्नं च नः अपत्याय घेहि) हमारे अपत्य(सन्तान)के लिये अन्न धारण कर । 'नः' हमारी 'आयूंषि' ( आयुः ) आयु को 'प्र तारिषः' (प्रवर्द्धय)बढा । 'राका' (२१) दान अर्थ में 'रा'(अदा० प०)धातु से है । “तस्या०” उस 'राका' की यह ऋचा है ॥६ [३०]॥ [ खं० १० ] निरु०- “ राकामहं सुहवां सुष्टुती हुवे शृणोतु नः सुभगा बोधतुत्मना । सीव्यत्वपः सूच्याच्छि- द्यमानया ददातु वीरं शतदायमुक्थ्यम् ॥ ” (ऋ० सं० २, ३, १०, ४ ) राकाम् अहं सुह्वानां सुष्टुत्या आह्वये,शृणोतु