निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

१३२ ¦ २ अ० ३ पा० ५ ख० । दधिक्राः (७) । दधिक्रावा (८) । एतग्वा (९) । एतेशः (१०) । पैद्वः (११) । दौर्गहः (१२) । औच्चैः श्रवसः (१३) । तार्क्ष्यः (१४) । आशुः (१५) । ब्रध्नः (१६) । अरुणः (१७) । सांश्वत्वः (१८) । अव्यथयः (१९) । श्येनासः (२०) । सुपर्णाः (२१) । पतङ्गाः (२२) । नरः (२३) । ह्दार्याणाम् (२४) । हंसासः (२५) । अश्वाः (२६) । इति षड् विंशतिरश्वनामानि ॥ १४ ॥ [ निरु० ] "आ ते कारो शृणवामा वचांसि ययाथ दूरादन सार्थेन । निते नंसै पीप्यिानावयोषा मर्यायेव कन्या शश्वचैते ॥” [ ऋ० सं० ३. २. १३. ५ ] “आ शृणवाम" "ते कारो !” वचनानि । याहि दूराद्-अनसा च “रथेन” च । “नि” नमाम “ते” पाय यमाना “इव-योषा" पुत्रम् । "मर्याय- इव कन्या" परिष्वजनाय निनंसै-इति वा । अश्व- नामानि-उत्तराणि षड् विंशतिः । तेषामष्टौ-उत्तराणि बहुवत् । 'अश्व' कस्मात् ? अश्नुते अध्वानम् । महाशनो भवति-इति वा । तत्र 'दधिक्रा'-इत्येतद्-'दधत् क्रामति'-इति वा ।