निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

हिन्दी निरुक्त । ६५ धीः ( ७ ) । शचीः ( ८ ) । माया ( ६ ) । वयुनम् ( १० ) । अभिख्या ( ११ ) । इति एकादश प्रज्ञा नामानि ॥ ६ ॥ [ निघ० ] बट् ( १ ) । श्रत् ( २ ) । सत्रा ( ३ ) । अद्धा ( ४ ) । इत्था ( ५ ) । ऋतम् ( ६ ) । इति षट् सत्यनामानि ॥ १०॥ [ निघ० ] चिक्षत् ( १ ) । चाकनत् ( २ ) । आचष्ट ( ३ ) । चष्टे ( ४ ) । विष्टे ( ५ ) । विच- र्षणिः ( ६ ) । विश्वचर्षणिः ( ७ ) । अच्योशुकत् ( ८ ) इति अष्टौ पश्यतिकर्माणः ॥ ११ ॥ [ निघ० ] हिकम् ( १ ) । नुकम् ( २ ) । सुकम् ( ३ ) । घषिकम् ( ४ ) । चाकीम् ( ५ ) । नकिः ( ६ ) । माकिः ( ७ ) । नकाम् ( ८ ) । आ- क्तम् ( ६ ) । इति नव उत्तराणि सर्व-पद-समा- म्नानाय ॥ १२ ॥ [ निघ० ] इदमिव ( १ ) । इदं यथा ( २ ) । अग्निनये ( ३ ) । · चतुरश्चिद् ददमानात् ( ४ ) । ब्राह्मणा व्रतचारिणः ( ५ ) । वृक्षस्य नु ते पुरुहूत- वयाः ( ६ ) । जार आभगम् ( ७ ) । मेषोभूतो ३ ६