भारतकोश
निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

Niruktam of Maharshi Yaska with Nighantu and Hindi Commentary

महर्षि यास्क मुनि द्वारा

DevanagariHindipublished1,282 पृष्ठ

पृष्ठ 373, कुल 1282 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 373

६६ ३ अ० ३ पा० १ खं० । भियन्नयः (८) । तद्रूपः (६) । तद्वर्णां (१०) । तद्वत् (११) । तथा (१२) । इति उपमाः ॥१३॥ [ निरु० ] बहुनामानि उत्तराणि द्वादश । बहु कस्मात् ? प्रभवति इति सतः । ह्रस्वनामानि उत्तराणि एकादश । ह्रस्वो ह्रसतेः । महन्नामानि उत्तराणि पञ्च विंशतिः । महान् कस्मात् ? मानेन अन्यान् जहाति इति शाकपूणिः । संहनीयो भवति-इति वा । तत्र 'अवक्ष्य' 'विव- क्षसे' इति-एते वक्तेर्वा वहतेर्वा साभ्यासात् । गृहनानानि उत्तराणि द्वाविंशतिः । गृहाः कस्मात्? गृह्णन्ति इति सताम् । परिचरण-कर्माणः उत्तरे धातवो दश । सुखनामानि उत्तराणि विंशतिः । 'सुखं' कस्मात् ? सुहितं खेभ्यः । 'खं' पुनः खनतेः । रूपनामानि उत्तराणि षोडश । रूपं' रोचतेः । प्रशस्य-नामानि उत्तराणि दश । प्रज्ञानामानि उत्तराणि एकादश ।