निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)
Niruktam of Maharshi Yaska with Nighantu and Hindi Commentary
महर्षि यास्क मुनि द्वारा
पृष्ठ 373, कुल 1282 में से
संदर्भ में पढ़ें६६ ३ अ० ३ पा० १ खं० । भियन्नयः (८) । तद्रूपः (६) । तद्वर्णां (१०) । तद्वत् (११) । तथा (१२) । इति उपमाः ॥१३॥ [ निरु० ] बहुनामानि उत्तराणि द्वादश । बहु कस्मात् ? प्रभवति इति सतः । ह्रस्वनामानि उत्तराणि एकादश । ह्रस्वो ह्रसतेः । महन्नामानि उत्तराणि पञ्च विंशतिः । महान् कस्मात् ? मानेन अन्यान् जहाति इति शाकपूणिः । संहनीयो भवति-इति वा । तत्र 'अवक्ष्य' 'विव- क्षसे' इति-एते वक्तेर्वा वहतेर्वा साभ्यासात् । गृहनानानि उत्तराणि द्वाविंशतिः । गृहाः कस्मात्? गृह्णन्ति इति सताम् । परिचरण-कर्माणः उत्तरे धातवो दश । सुखनामानि उत्तराणि विंशतिः । 'सुखं' कस्मात् ? सुहितं खेभ्यः । 'खं' पुनः खनतेः । रूपनामानि उत्तराणि षोडश । रूपं' रोचतेः । प्रशस्य-नामानि उत्तराणि दश । प्रज्ञानामानि उत्तराणि एकादश ।