निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

हिन्दी निरुक्त (२०) ४ अ० १ पा० १ खं० प्रासंगिकशब्दाः शब्द। अर्थ स्यात् आश्लेषकर्मणः । लज्जतेर्वा स्याद् अश्लाघा- कर्मणः । हरितः आदित्यरश्मयः । (हरणाः) अश्वाः इति वा वेसरम् अहः । रात्री रात्रीव, इतिवा उपमार्थे “यदत्रार्थाविरोधि तत्प्रतिपत्तव्यम्” (खं० ३) सिलिकमध्यमाः संसृतमध्यमाः। शीर्षमध्यमा वा । (खं०५) शिरः (आदित्यः) यद्नुशेते सर्वाणि भूतानि । मध्ये वा एषां तिष्ठति । इदमपि 'शिरः' एतस्मादेव । समा- श्रितानि एतद् इन्द्रियाणि भवन्ति । शूरः शवतेर्गतिकर्मणः । दिव्याः दिविजोः । अत्याः अतनाः । हंसाः हन्तेः । श्रेणिः श्रयतेः । अज्मम् वाहिका (स्वर्गपथः) कन्या कमनीया भवति । क्वैयं नेतव्या इति वा । कनते- र्वा स्यात् कान्तिकर्मणः । दारु दृणातेर्वा । द्रुणातेर्वा । द्रु तस्मादेव । सुवास्तुः नदी । (खं० ७) शुन्ध्युः शोधनात् । आदित्यः ) शकुनिः । आपश्च । वक्षः भासा अध्यूढम् । इदमपि 'वक्षः' एतस्मादेव । अध्यूढंकाये ।