निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

हिन्दी निरुक्त ( ३२ ) ४ अ० १ पा० १ खं० प्रासंगिक शब्दाः । शब्द अर्थ बन्धुः संबन्धनात् । ( खं० ५ ) नाभिः संहननात् । “नाभ्या संनद्धागर्भा जायन्ते । ” ज्ज्ञातिः संज्ञानात् । उत्तानः उत्ततानः ऊर्ध्वतानो वा । रपः रिप्रम् । इति पापनामनी ( तृ० पादः समाप्तः ) चतुर्थः पादः । वस्त्रमथिम् वस्त्रमाथिनम् । वस्त्रम् वस्तेः । तायुः इति स्तेन नाम । भरः संग्राम नाम । भरतेर्वा । हरतेर्वा । नीचायमानम् नीचैः अयमानम् । नीचैः निश्चितं भवति । उच्चैः उच्चितं भवति । श्येनः शंसनीयं गच्छति । यूथम् यौतेः । समायुतं भवति ( खं० ३ ) अपीच्यम् अपचितम् अपगतम् । अपिहितम् । अन्तर्हितंवा (खं०४) अंहतिः (अंहश्च अंहूश्च) हन्तेर्निरूढोपधाद्विपरीतात् । देवपीयुर् देवहिंसितारम् । पीयति हिंसाकर्मा । समानम् सम्मानमात्रं भवति । मात्रा मानात् । दूरम् व्याख्यातम् अन्तः अततेः ।