निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

हिन्दी निरुक्त ( १०३ ) ५ अध्याय ( ३, ३, ४ ) २६ इत्था — अप्थां इत्येतेन व्याख्यातम् ३० सचा — सहेत्यर्थः | वसुभिः सचा भुवा । ३१ चित् — निपातोऽनुदात्तः पुरस्तादेव व्याख्यातः । पशुनाम भवति । | चिदसि मनांसि धीरसि । ३२ आ — उपसर्गः पुरस्तादेव व्याख्यातः । अथापि आश्वर्ये दृश्यते । | अ॒भ्र आँ अपः । ( १, १, ५ ) ३३ द्युम्नम् — यशो वा । अन्नं वा । द्योततेः । अनेकार्थम् । | अ॒स्मे द्यु॒म्नं म॒घव॑त्सु च धेहि । ३४ पवित्रम् — मन्त्रः पवित्र मुच्यते । पुनातेः । रश्मयः पवित्र मुच्यन्ते | येन दे॒वा प॒वित्रे॑णात्मानं॑ पुन॒ते सदा॑ । आपः पवित्रमुच्यन्ते । अग्निः पवित्रमुच्यते । वायुः पवित्र- | गभ॑स्तिपूतः । मुच्यते । सोमः पवित्र मुच्यते | गभ॑स्ति पू॒तो नृभि॑ रि॒द्भिः सुतः । सूर्यः पवित्र मुच्यते । इन्दुः पवित्र मुच्यते । | शत प॑वित्राः स्व॒धया॑ मदन्तीः । | अ॒ग्निः प॒वित्रे॑ सम॒ा पुनातु वायुः सोमः सूर्य इन्द्ः प॒वित्रे॒ ते मा पुनन्तु । ३५ तोदः — भर्मे बिले तोद् उच्यते । तन्न भवति दोर्धत्वात् । कूप इत्येके । अनवगतम् । | तोदस्येव शरण आमहस्य ।