भारतकोश
संग्रह पर लौटें

नीति शतक (भर्तृहरि - डॉ. राकेश शास्त्री हिन्दी व्याख्या सहित)

Niti Shataka of Bhartrihari Hindi

महाराज भर्तृहरि द्वारा

स्रोत: Neeti Shataka with Sanskrit Shlokas, Anvaya & Hindi Commentary by Dr. Rakesh Shastri (उद्गम)

DevanagariHindipublished194 पृष्ठ

१६८ श्रीभर्तृहरिविरचितम्

सुधास्यन्दिभिः = अमृतवर्षी, सुरतमृदिता = सम्भोग में मर्दन की गई, सूनुः = पुत्र, सूर्यातपः = सूर्य की धूप, सृजति = रचना करता है।

स्पृष्टः = स्पर्श किया गया, स्युः = होने चाहिएँ, स्पृहा = इच्छा, हतविधेः = दुष्ट विधाता, हर्तुः = हरण करने वाले के, ह्रीमति = लज्जा से, हुत्भुक् = अग्नि, हेतिनिहतः = शस्त्रों द्वारा घायल।

श्लोकानुक्रमणिका

श्लोकश्लोक सं०पृष्ठश्लोकश्लोक सं०पृष्ठ
अकरुणत्वम्५१६७छिन्नोऽपि रोहति९३१२१
अज्ञः सुखमाराध्यःजयन्ति ते२५३३
अधिगतपरमार्थान्१८२२जाड्यं धियो हरति२४३२
अप्रियवचन दरिद्रैः७१९४जाड्यं हिमर्ति५३६९
अम्भोजिनी वारविलास१९२४जात कूर्मः सः८११०६
अयममृतनिधानं१०२१३३जातिर्यातु रसातलं४०५२
आज्ञाकीर्तिः पालनं४८६४तानीन्द्रियाणि५०६६
आरम्भगुर्वी क्षयिणी५९७८तृष्णां छिन्धि भज८२१०८
आलस्यं हि मनुष्याणां१२११५९त्वमेव चातकाधारो७३९५
इतः स्वपिति केशवः८०१०४दानं भोगो नाशः४३५७
उद्भासिताखिलखलस्य५८७६दाक्षिण्यं स्वजने२३३०
एकेनापि हि शूरेण३८५०दिक्कालाद्यनवच्छिन्न
एके सत्पुरुषाः७७१००दुर्जनः परिहर्तव्यः५२६८
एको देवः केशवो७२९५देवेन प्रभुणा स्वयं१०५१२९
ऐश्वर्यस्य विभूषणं९४१२२दौर्मन्त्र्यान्नृपतिः४२५५
कदर्थितस्यापि हि९०११८न कश्चिच्चण्डकोप५६७४
करे श्लाघ्यस्त्यागः६३८२नमस्यामो देवान्११०१४४
कर्मायत्तं फलं पुंसां१२०१५८नम्रत्वेनोन्नमन्तः७०९२
कान्ताकटाक्षविशिखाः६७११४निन्दन्तु नीतिनिपुणा८९११६
कृमिकुलचितं१०१२नेता यस्य बृहस्पतिः९६१२५
किं तेन हेमगिरिणा८४११०नैवाकृतिः फलति११६१५३
कुसुमस्तबकस्येव३१४२पत्रं नैव यदा१०८१४१
केयूराणि न भूषयन्ति२०२५पद्माकरं दिनकरो७६९९
को लाभो गुणिसंगमः२६३५परिक्षीणः कश्चित्४५५९
क्वचित्भूमौ शय्या८८११५परिवर्तिनि संसारे३०४१
क्षान्तिश्चेत्२२२९पतितोऽपि कराघातैः१०६१३९
क्षुत्क्षामोऽपि२७३६पापात्निवारयति७८१०२
क्षीरेणात्मगतो७९१०२प्रदानं प्रच्छन्नं६७८६
खल्वाटो दिवसे९९१३०प्रसह्य मणिमुद्धरेत्
गुणवद्गुणवद्वा११४१५८प्राणाघातान्निवृत्तिः६४८४

१७० •श्रीभर्तृहरिविरचितम्

श्लोकश्लोक सं०पृष्ठश्लोकश्लोक सं०पृष्ठ
प्रारभ्यते न खलु८६११३लोभश्चेदगुणेन किं५४७१
प्रिय सखे विपद्१०३१३४वने रणे शत्रुः११८१५६
प्रिया न्याय्यावृत्तिः६६८६वरं पक्षच्छेदः३४४६
बोद्धारो मत्सरग्रस्ताःवरं पर्वतदुर्गेषु१५१९
ब्रह्मा येन कुलाल११११४६वरं शृङ्गोत्संगात्९१११८
भग्नाशस्य करण्ड९७१२७वहति भुवनश्रेणीं३३४४
भवन्ति नम्रास्तरवः७४९६वह्निस्तस्य जलायते९२१२०
भीमं वनं भवति११९१५७वाञ्छा सज्जनसंगमे६१८०
मज्जत्वम्भसि११७१५५विद्या नाम नरस्य रूपं२१२७
मणिः शाणोल्लीढः४४५३विपदि धैर्यमथा६२८१
मनसि वचसि काये८३१०९विरम विरमायासाद्१०४१३६
मालती कुसुमस्येव३७४९व्यालं बालमृणाल
मृगमीनसज्जनानां६०७९शक्यो वारयितुं१२१५
मौनान्मूकः प्रवचन५७७०शशिदिवाकरयोः१०७१४०
यथा कन्दुकपातेन९८१२९शशीदिवसधूसरो५५७३
यदचेतनोऽपि३५४८शास्त्रोपस्कृतशब्द१६१९
यदा किञ्चिज्ज्ञोऽहं११शिरः शार्वं स्वर्गात्१११४
यद् धात्रा निजभालपट्ट४९६५शुभ्रं सद्मसविकमा११३१४९
यः प्रीणयेत्सुचरितैः६९९१श्रोत्रं श्रुतेनैव७५९८
यस्यास्ति वित्तं४१५३सत्यानृता च४७६२
यां चिन्तयामि सततंसन्तप्तायसि६८९०
यां साधूंश्च खलान्११२१४७सन्त्यन्येऽपि३२४३
येनैवाम्बरखण्डेन१०११३२सम्पत्सु महतां६५८६
येषां न विद्या१४१८साहित्यसंगीतकला०१३१७
रत्नैर्महार्हैः८५१११सिंहशिशुरपि३६४८
राजन्दुधुक्षसि४६६१सूनुः सच्चरितः१०९१४२
रे-रे चातक सावधान९५१२४सृजति तावदशेष१००१३१
लज्जागुणौघजननीं३९५१स्थाल्यां वैदुर्य११५१५२
लभेत सिकतासुस्वल्पस्नायुवसा२८३८
लाङ्गूलचालनमधः२९४०स्वायत्तमेकान्त१०
हर्तुर्याति१७२१

इस पृष्ठ पर कोई पाठ (text) उपलब्ध नहीं है। यह पृष्ठ रिक्त (blank) है।

परिमल पब्लिकेशन्स

२७/२८, शक्ति नगर, दिल्ली-११०००७
फोन - २७४४५४५६
E-mail : parimal@ndf.vsnl.net.in
URL : www.parimalpublication.com