पञ्चसिद्धान्तिका (आचार्य वराहमिहिर - सूर्य, रोमक, पौलिश, वासिष्ठ एवं पितामह सिद्धान्त)

XIII.41 XIII. SITUATION OF THE EARTH 259 असितात् सिताच्च पक्षाद् असितं पक्षार्धमर्कमीक्षन्ते । राशित्रयादुभयतो नभो यतः शीतकरसंस्थाः ॥ ३८ ॥ 38. Anywhere on the Moon, its denizens, (the Pitṛs, in this case) see the Sun for half the time during each fortnight, (on the whole, not seeing the Sun for a fortnight's time, and seeing it for a fortnight's time), because the visible part of the sky extends only upto 90° from the zenith. [ग्रहाणां स्थानम्] चन्द्रादूर्ध्वं बुधसितरविकुजजीवाऽर्कजास्ततो भानि । प्राग्गतयस्तुल्यजवा ग्रहास्तु सर्वे स्वमण्डलगाः ॥ ३९ ॥ तैलिकचक्रस्य यथा विवरमराणां घनं भवति नाभ्याम् । नेम्यां स्यान्महदेवं स्थितानि राश्यन्तराण्यूर्ध्वम् ॥ ४० ॥ पर्यति शशी शीघ्रं स्वल्पं नक्षत्रमण्डलमधःस्थः । ऊर्ध्वस्थस्तुल्यजवो विचरति तथा न महदर्कसुतः ॥ ४१ ॥ The Planets and their situation 39. Beyond the moon are orbiting higher and higher, Mercury, Venus, the Sun, Mars, Jupiter and Saturn, and beyond that there are fixed stars. All the planets (from Mercury to Saturn) move in their own individual orbits at a con- stant speed. Note. All this is Hindu theory. 40. Just as the spokes of the oil-press wheel are thick, (close to one another), near the navel, and the space between one another increases as the rim is approached, so the linear extension of the rāśi increases as the orbits are situated higher and higher. 35a. Quoted by Pṛthūdaka on BrSS d. B. इमं वयं हरिस्यान्तः 21.8 end, 36 quoted by Sūryadeva on 37a. A.C.D. ॰मर्कात् Abh. Gola. 5, and Makkibhaṭṭa on b. B. विदोषेण शौक्य A. परिवृधिः Sid. Śekhara 1.1. d. B. घटस्येवा 35a. A2. भित्यमथ A. स्पेंदोः; D. ॰स्येद्रोः A.B. भवति भानोः 38a. B. अप्रसिता सिताश्च c. A. स्वछायान्द्वसितं b. B. ॰मीक्तन्ते 36a. B. सलिलमपे. A. ये च शशिनि. A. दिंधयो (A2. दी); c. A. ॰त्रयादूभ; D. ॰क्षयादुभ B. - धत्तयो d. A. मभोयतः; B.C. नभो यत (C. ॰तः); c. A.B. क्षपयन्ति D. न भान्य [था] तु. B. गेतीतकर