पञ्चसिद्धान्तिका (आचार्य वराहमिहिर - सूर्य, रोमक, पौलिश, वासिष्ठ एवं पितामह सिद्धान्त)

294 PAÑCASIDDHĀNTIKĀ XVI.11 Mean positions of the star-planets

1. The following is the determined position of the star-planets at midnight at Ujjain according to the Saura Siddhānta. For their computation, the mean Sun should be taken as the mean Mercury and Venus. Note: I follow TS's emendations. Example: Find the mean Venus at 1,20,553 days after Epoch for the star-planets, viz. 427 śaka elapsed midnight at Ujjain. This is the mean Sun at 1,20,553.5 days from midday of the Saura epoch, (vide expl. under IX. 1). Therefore the mean Venus = the mean Sun = 1,20,553.5 × 800 - 442) ÷ 2,92,207 = 17° 18′ 27″. जीवस्य 'शता'भ्यस्तं 'द्वित्रियमाग्नित्रिसागरै' (र्वि) भजेत् । द्युगणं कुजस्य चन्द्राऽऽहतं तु 'सप्ताष्टषड्' भक्तम् ॥ २ ॥ सौरस्य 'सहस्र' गुणा (द्) 'ऋतुरस (श्) न्यर्तुषट्कमुनिखैकैः' ॥ यल्लब्धं ते भगणाः शेषा म(ध्य) ग्रहाः क्रमेणैव ॥ ३ ॥ दश दश भगणे भगणे संशोध्यास्तत्पराः सुरेज्यस्य | 'मनवः' कुजस्य देयाः शनेश्च 'बाणा' विशोध्या (स्तु) ॥ ४ ॥ राशिचतुष्टयमंशद्वयं कलाविंशतिर्वसु'समेताः | 'नववेदा'श्च विलिप्ताः शनेर्ध(नं) मध्य (मस्यै) व ॥ ५ ॥ अष्टौ भा (गा) लि(प्ता) '(ऋत)वः' 'ख(पक्षौ)' गुरौ विलिप्ताश्च | क्षेपः कुजस्य '(य)मतिथि-पञ्चत्रिंश'च्च राश्याद्याः ॥ ६ ॥ शतगुणिते बुधशीघ्रं 'स्वरनवसप्ताष्ट'भाजिते क्रमशः | अत्रार्धपञ्चमास्तत्पराश्च भगणाह(ताः) क्षेपः ॥ ७ ॥ सितशीघ्रं दशगुणिते द्युगुणे भक्ते 'स्वरार्णवाश्विव्यमैः' | अर्धैकादश देया विलिप्तिका भगणसंगुणिताः ॥ ८ ॥ सिंहस्य 'वसुयमां'शाः 'स्व(रेन्दु)वो' लिप्तिका ज्ञशीघ्रधनम् | शो [ध्याः] सितस्य विकलाः 'शशिरसनवप [क्ष] गुणदहनाः' ॥ ९ ॥ [वराहमिहिरकृतः शोधः ] क्षेप्याः 'स्वरेन्दु'विकलाः प्रतिव (र्षं) मध्यमक्षिति (जे) | दश दश गुरोर्विशोध्याः शनैश्चरे सार्धसप्तयुताः ॥ १० ॥ 'पञ्चा (ब्ध) यो' विशोध्याः सिते बुधे 'खाश्विचन्द्र'युताः | 'खखवेदेन्दु' विकलिकाः शोध्याः [स्युः ] सुरपूजितस्य मध्याः स्युः ॥ ११ ॥