पञ्चसिद्धान्तिका (आचार्य वराहमिहिर - सूर्य, रोमक, पौलिश, वासिष्ठ एवं पितामह सिद्धान्त)

मत्तोऽधुना कृतिरियं सति मालवेन्द्रे श्रीविक्रमार्कनृपराजवरे समासीत् ॥ २२.७ ॥ नृपसभायां पण्डितवर्गाः- शङ्कुः सुवाग्वररुचिर्मणिराङ्गदत्तो जिष्णुस्त्रिलोचनहरो घटखर्पराख्यः। अन्येऽपि सन्ति कवयोऽमरसिंहपूर्वा यस्यैव विक्रमनृपस्य सभासदोऽमी ॥ २२.८ ॥ सत्यो वराहमिहिरः श्रुतसेननामा श्रीबादरायणमणित्थकुमारसिंहाः। श्रीविक्रमार्क नृपसंसदि सन्ति चैते श्रीकालतन्त्रकवयस्त्वपरे मदाद्याः ॥ २२.९ ॥ नवरत्नानि- धन्वन्तरि क्षपणकामरसिंहशङ्कुवैतालभट्टघटखर्परकालिदासाः। ख्यातो वराहमिहिरो नृपतेः सभायां रत्नानि वै वररुचिर्नव विक्रमस्य ॥ २२.१० ॥ सभापरिजना- अष्टौ यस्य शतानि मण्डलधराधीशाः सभायां सदा, स्युः संसत्परिणाहकोटिसुभटाः सत्पण्डिताः षोडश। दैवज्ञा दशपण्मिताश्च भिषजो भट्टास्तथा ढाढिनो वेदज्ञा रसचन्द्रमा विजयते श्रीविक्रमः सोऽधिभूः ॥ २२.११ ॥ सैन्यवर्णनम्- यस्याष्टादशयोजनानि कटके पादातिकोटित्रयं वाहनानामुतायुतं च नवतिखिन्ना कृतिर्हस्तिनाम्। नौकालक्षचतुष्टयं विजयिनो यस्य प्रयाणे भवत् सोऽयं विक्रमभूपतिर्विजयते नान्यो धरित्रीधरः ॥ २२.१२ ॥ शाकप्रवृत्तिकाल- येनास्मिन्वसुधातले शकगणांन्सर्वा दिशः सङ्गरे हत्वा पञ्चनवप्रमान्कलियुगे शाकप्रवृत्तिः कृता। श्रीमद्विक्रमभूपुजा प्रतिदिनं मुक्तामणित्वर्णगो सत्तीभाद्यपवर्जनेन विहितो धर्मः सुवर्णाननः ॥ २२.१३ ॥ दिग्विजयवर्णनम्- उद्दामद्रविडद्रुमैकपरशुर्लाटाटवीपावको, वेल्लद्वङ्गभुजङ्गराजगरुडो गौडाब्धिकुम्भोद्भवः। गर्जद् गुर्जरराजसिंधुरहरिर्धारान्धकारार्यमाः, काम्बोजाम्बुजचन्द्रमा विजयते श्रीविक्रमार्को नृपः ॥ २२.१४ ॥ प्रभुत्ववर्णनम्- येनाप्युग्रमहीधराग्रविषये दुर्गाण्यसह्यान्यहो, नीत्वा यानि नतीकृतास्तदधिपाः दत्तानि तेषां पुनः। इन्द्राम्भोध्यमरद्रुमरसुरक्ष्माभृद् गणेनाञ्जसा, श्रीमद्विक्रमभूपुताखिलजनाम्भोजेन्दुना मण्डले ॥ २२.१५ ॥ उज्जयिनीवर्णनम्- यद्राजधान्युज्जयिनी महापुरी सदा महाकालमहेशयोगिनी। समाश्रयिप्राण्यपवर्गदायिनी श्रीविक्रमार्कोऽवनिपो जयत्यपि ॥ २२.१६ ॥ यो रुक्मदेशाधिपतिं शकेश्वरं जित्वा गृहीत्वोज्जयिनीं महाहवे। आनीय सम्भ्राम्य मुमोच यत्त्वहो स विक्रमार्कः समसह्यविक्रमः ॥ २२.१७ ॥ तस्मिन् सदाविक्रममेदिनीशे विराजमाने समवन्तिकायाम्। सर्वप्रजामङ्गलसौख्यसम्पद् बभूव सर्वत्र च वेदकर्म ॥ २२.१८ ॥ शङ्कादिपण्डितवराः कवयस्त्वनेके ज्योतिर्विदः सभमवंश्च वराहपूर्वाः। श्रीविक्रमार्कनृपसंसदि मान्यवृद्धिरस्तत्राप्यहं नृपसखा किल कालिदासः ॥ २२.१९ ॥ काव्यत्रयं सुमतिकृद्रघुवंशपूर्वं पूर्वं ततो ननु कियच्छुतिकर्मवादः। ज्योतिर्विदाभरणकालविधानशास्त्रं श्रीकालिदासकवितो हि ततो बभूव ॥ २२.२० ॥ वर्षेः सिन्धुरदर्शनाम्बरगुणैर्याते कलौ (3068 Kali)

इति श्रीकविकालिदासोदिते ज्योतिर्विदाभरणे ग्रन्थाध्यायनिरूपणक्रमनृपविक्रमवीरवर्णनाध्यायो द्वाविंशतितमः ॥ २२ ॥ (10) Result is that Indian students deny existence of all literature which they study for whole life and assume base- less things for which there is no reference or mention. All students of Sanskrit literature study Mṛcchhakaṭikam of Śūdraka, then tell that there is no reference of this king because he started Mālava Samvat in 756 BC. It contin- ued till Śrī Harṣa śaka 456 BC which has been called 300 years of democracy by Megasthenes. After reading Nai- shasha-charita of Śrī Harṣa and Nāgāvalī of Harṣavardhana (605-646 AD) and Harṣa-charita of Bāṇabhaṭṭa, Śrī Harṣa is equated with Harṣavardhana. Most study is of works by Nava-ratnas of Vikramāditya –Amara-koṣa of Amara Simha, Jaina texts of Kṣapaṇaka, Suśruta-saṃhitā of Dhanvantari, Bṛhat-saṃhitā, Bṛhat-Jātaka, Pañcha- siddhāntikā of Varāhamihira, Raghuvamśa, Meghadūta, Kumāra-sambhava of Kālidāsa, present version of Purāṇas by Betāla Bhaṭṭa, and survey by Śanku revived by Moghul king Akbar. Literature on Vikramāditya is next only to Rāma and Kṛṣṇa, but it is claimed that there is no mention about him. A fake Vikramāditya has been cre- ated in Chandragupta-2 of Gupta period, about him only half word has been found-‘Chandra’-on Mehrauli iron pil- lar of Delhi. If it is assumed Chandragupta, then it could be one of 3 famous-1 in Maurya and 2 in Gupta period. But capital of all was at Patna, not at Delhi. Chandra only meant that it was to mark northernmost position of moon motion in 456 BC when Śrī Harṣa started his śaka in 456 BC and Kutub-Minār made, called Pillar of Hercules by Megasthenes.