भारतकोश
पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पण्डित विष्णु शर्मा द्वारा

स्रोत: पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · श्रीवेङ्कटेश्वर स्टीम प्रेस, बम्बई · 1910 (उद्गम)

DevanagariHindipublished536 पृष्ठ

पृष्ठ 109, कुल 536 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 109

( ९४ ) पञ्चतन्त्रम् ।

सर्पयुक्ते गृहे वासो मृत्युरेव न संशयः । यद्ग्रामान्ते वसेत्सर्पस्तस्य स्यात्प्राणसंशयः ॥ २३० ॥ कहा है कि, सर्पयुक्त घरमें निवास होवे तो मृत्युमें कोई संदेह नहीं जिस ग्रामकी सीमामें सर्प रहता है उसका वहां प्राण संशय होता है ? इसमें सन्देह नहीं ॥ २३० ॥ अस्माकमपि तत्र स्थितानां प्रतिदिनं प्राणसंशयः । " स आह-“ न अत्र विषयं स्वल्पोऽपि विषादः कार्यः । नूनं स लुब्धो न उपायमन्तरेण वध्यः स्यात् । सो वहां रहनेसे हमको भी प्रतिदिन प्राणसंदेह रहता है” वह बोला- “इसमें कुछभी दुःख मतकरो वह लुब्धक उपायके बिना न मरेगा । उपायेन जयो यादृग् रिपोस्तादृग् न हेतिभिः । उपायज्ञोऽल्पकायोऽपि न शूरैः परिभूयते ॥ २३१ ॥ जिस प्रकार शत्रु उपायसे दमन होता है इस प्रकार हथियारोंसे नहीं, उपा- यका जाननेवाला छोटे शरीरवालाभी शूरोंसे तिरस्कृत नहीं होता ॥ २३१ ॥ तथाच- और देखो- भक्षयित्वा बहून्मत्स्यानुत्तमाधममध्यमान् । अतिलौल्याद्वकः कश्चिन्मृतः कर्कटकग्रहात् ॥ २३२ ॥ उत्तम मध्यम् अनेक मत्स्योंको खाकर अति चपलता करनेसे कोई बक कैकड़ेसे पकड़े जानेके कारण मृतकहुआ । तावूचतुः-“कथमेतत् ? ” सोऽब्रवीत्- वे दोनो बोले,-“यह कैसी कथा है ” ? वह (शृगाल) कहने लगा- कथा ७. अस्ति कस्मिंश्चित् वनप्रदेशे नानाजलचरसनाथं महत् सरः। तत्र च कृताश्रयो बक एको वृद्धभावमुपागतो मत्स्यान् व्या- पादयितुमसमर्थः । ततश्च क्षुत्क्षामकण्ठः सरस्तीरे उपविष्टो मुक्ताफलप्रकरसदृशैः अश्रुप्रवाहैर्धरातलमभिषिञ्चन् रुरोद । एकः कुलीरको नानाजलचरसमेतः समेत्य तस्य दुःखेन