भारतकोश
पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पण्डित विष्णु शर्मा द्वारा

स्रोत: पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · श्रीवेङ्कटेश्वर स्टीम प्रेस, बम्बई · 1910 (उद्गम)

DevanagariHindipublished536 पृष्ठ

पृष्ठ 263, कुल 536 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 263

( २४८ ) पञ्चतन्त्रम् । नागतः किं नामधेयो वा?''इति । असावब्रवीत्,-"प्राप्तव्य- म५ लभते मनुष्यः" । अथ अन्येनापि पृष्टेन अनेन तथा एव उत्तरं दत्तम् । एवं च नगरस्य मध्ये प्राप्तव्यमर्थ इति तस्य प्रसिद्धं नाम जातम् । अथ राजकन्या चन्द्रवती नाम अभिनवरूपयौवनसम्पन्ना सखीद्वितीया एकस्मिन् महो- त्सवदिवसे नगरं निरीक्षमाणा अस्ति । तत्र एव च कश्चिद्राजपुत्रोऽतीवरूपसम्पन्नो मनोरमश्च कथमपि तस्या दृष्टिगोचरे गतः । तद्दर्शनसमकालमेव कुसुमबाणाहतया तया निजसखी अभिहिता,-"सखि ! यथा किल अनेन सह समागमो भवति, तथा अद्य त्वया यतितव्यम् । एवञ्च श्रुत्वा सा सखी तत्सकाशं गत्वा शीघ्रमब्रवीत्-"यदहं चन्द्रवत्या तवान्तिकं प्रेषिता, भणितञ्च त्वां प्रति तया, यन्मम त्वद्दर्शनात् मनोभवेन पश्चिमावस्था कृता । तद्यदि शीघ्रमेव मदन्तिके न समेष्यसि तदा मे मरणं शरणम्" । इति श्रुत्वा तेन अभिहितम्-"यदि अवश्यं मया तत्र आग- न्तव्यं तत्कथय केन उपायेन प्रवेष्टव्यम्" । अथ सख्याभि- हितम्,-"रात्रौ सौधावलम्बितया दृढवरत्रया त्वया तत्रा- रोढव्यम्" । सोऽब्रवीत्,-"यदि एवं निश्चयो भवत्याः तद- हमेवं करिष्यामि" इति निश्चित्य सखी चन्द्रवतीसकाशं गता । अथ आगतायां रजन्यां स राजपुत्रः स्वचेतसा व्य- चिन्तयत "अहो ! महदकृत्यमेतत् । उक्तञ्च- यह देख सागरदत्तने पुत्रसे पूछा,-"पुत्र ! कितने मूल्यमें यह पुस्तक तुमने खरीदी" । वह बोला-"सौ १०० रुपयेमे" । यह सुनकर सागरदत्त बोला,- "धिक् मूर्ख ! जो तैने लिखे हुए एक श्लोकको सौ रुपयेमें खरीदा इस बुद्धिसे किस प्रकार धन उपार्जन करेगा, सो आजसे तुम हमारे घरमें प्रवेश न करना" । इस प्रकार घुड़ककर घरसे निकाल दिया । वह उससे दुःखी हो दूर देशान्तरमें जाकर स्थित हुआ, तब कितने एक दिनोंमें वहांके निवासियोंने पूछा,-"आप कहांसे आये हो आपका नाम क्या है ?" इस प्रकार यह बोला,-"मनुष्य प्राप्त होने-