पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)
पण्डित विष्णु शर्मा द्वारा
स्रोत: पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · श्रीवेङ्कटेश्वर स्टीम प्रेस, बम्बई · 1910 (उद्गम)
पृष्ठ 343, कुल 536 में से
संदर्भ में पढ़ें( ३२८ ) पञ्चतन्त्रम् । तिर्यञ्चं मानुषं वापि यो मृतं संस्पृशेत्कुधीः । पञ्चगव्येन शुद्धिः स्यात्तस्य चान्द्रायणेन वा ॥ ११९ ॥" पशु मनुष्य आदि मृतक हुएको जो कुबुद्धि स्पर्श करता है उसकी शुद्धि पंचगव्य वा चान्द्रायणसे होतीहै ॥ ११९ ॥" अथ असौ सकोपमिदमाह-“भोः! किमन्धो भवान् ? यत् पशुं मृतवत्सं वदसि ?" । सोऽब्रवीत्-भगवन् ! मा कोपं कुरु अज्ञानात् मया अभिहितं तत् त्वमात्मरुचिं समाचर" इति। अथ यावत् स्तोकं वनान्तरं गच्छति तावत् तृतीयोऽन्यवेश- धारी धूर्त्तः सम्मुखः समुपैत्य तमुवाच-“भो ! अयुक्तमेतत् । यत् त्वं रासभं स्कन्धाधिरूढं नयसि तत् त्यज्यताम् एष । उक्तञ्च- तब यह क्रोध करके बोला-“भो ! क्या तुम अन्धे हो ! जो पशुको मृत- वत्स कहते हो !" वह बोला-“भगवन् ! क्रोध मत करो। अज्ञानसे मैंने कहाथा सो जो तुम्हारी इच्छा हो सो करो" । सो जबतक कुछ और दूर वनमें जाताहै तंवतक और तीसरा धूर्त सामनेसे आकर बोला,-“भो ! यह अयुक्त है । जो तू गधेको कंधेपर रखकर लिये जाता है । कहाहै- यः स्पृशेद्रासभं मर्त्यो ज्ञानादज्ञानतोऽपि वा । सचैलं स्नानमुद्दिष्टं तस्य पापप्रशान्तये ॥ १२० ॥ जो गधेको ज्ञानसे वा अज्ञानसे स्पर्श करता है उस पापकी शान्तिके लिये वस्त्रोंके सहित स्नान करना उचित है ॥ १२० ॥ तत् त्यज एनं यावदन्यः कश्चित् न पश्यति" । अथ असौ तं पशुं रासभं मन्यमानो भयात् भूमौ प्रक्षिप्य स्वगृहमुद्दिश्य प्रपलायितः। ततः ते त्रयो मिलित्वा तं पशुमादाय यथेच्छया भक्षितुमारब्धाः । अतोऽहं ब्रवीमि- सो इसे त्याग जबतक कोई दूसरा इसे न देखे" तब यह उस पशुको गधा मानकर भयसे पृथ्वीमे डालकर अपने घरकी ओरको चला । तब यह तीनों मिलकर उस पशुको लेकर यथेच्छ खाने लगे । इससे मैं कहताहूं- बहुबुद्धिसमायुक्ताः सुविज्ञाना बलोत्कटान् । शक्ता वञ्चयितुं धूर्त्ता ब्राह्मणं छागलादिव ॥ १२१ ॥"