पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

भाषाटीकासमेतम् । (४८७) “धन्य मामा ! मेरे कहे हुए गीतसेभी आप यथेष्ट स्थित न हुए यह अपूर्व मणि वाव ली भला गीतका लक्षण प्राप्त हुआ ॥ ६० ॥” तद्भगवानपि मया वार्यमाणोऽपि न स्थितः ” । तत् श्रुत्वा चक्रधर आह,-“भो मित्र ! सत्यमेतत् । अथवा साधु इदमुच्यते- इसी कारण तुमभी मेरे निवारण करनेसे स्थित न हुए”। यह सुन चक्रधर बोला,-“भो मित्र ! यह सत्य है । अथवा यह अच्छा कहा है- यस्य नास्ति स्वयं प्रज्ञा मित्रोक्तं न करोति यः । स एव निधनं याति यथा मन्थरकौलिकः ॥ ६१ ॥” जिसको स्वयं बुद्धि नहीं और मित्रका कहा नहीं करता है वह मन्थर कौलि- ककी समान निधनको प्राप्त होता है ॥ ६१ ॥” सुवर्णसिद्धिः आह-“कथमेतत् ?” सोऽब्रवीत्- सुवर्णसिद्धि बोला-“यह कैसे ?” वह बोला- कथा ८. कस्मिंश्चित् अधिष्ठाने मन्थरो नाम कौलिकः प्रति- वसति स्म, तस्य कदाचित् पट्टकर्माणि कुर्वतः सर्वपट्टकर्म- काष्ठानि भग्नानि । ततः स कुठारम् आदाय वने काष्ठार्थं गतः । स च समुद्रतटं यावत् भ्रमन् प्रयात:, ततश्च तत्र शिं- शपापादपस्तेन दृष्टः। ततः चिन्तितवान् “महान् अयं वृक्षो दृश्यते । तदनेन कर्त्तितेन प्रभूतानि पट्टकर्मोपकरणानि भवि- ष्यन्ति”। इति अवधार्य्य तस्योपरि कुठारमुत्क्षिप्तवान् । अथ तत्र वृक्षे कश्चित् व्यन्तरः समाश्रित आसीत् । अथ तेन अभिहितं-“भो ! मदाश्रयोऽयं पादपः, सर्वथा रक्षणीयो, यतोऽहम् अत्र महासौख्येन तिष्ठामि समुद्रकल्लोलस्पर्शनात शीतवायुना आप्यायितः”। कौलिक आह-“भोः ! किमहं करोमि, दारुसामग्रीं विना मे कुटुम्बं बुभुक्षया पीड्यते । तस्मात् अन्यत्र शीघ्रं गम्यताम् । अहम् एनं कर्त्तयिष्यामि”। व्यन्तर आह-“भोः ! तुष्टः तव अहम् । तत् प्रार्थ्यताम् अ-